Umowa na czas określony – prawa pracownika i zmiany w 2025 roku

Umowa na czas określony to w polskich realiach jedna z najpopularniejszych form zatrudnienia. Daje pracodawcy elastyczność, ale pracownikowi – ograniczoną pewność zatrudnienia. W 2025 roku nadal obowiązują przepisy, które chronią osoby zatrudnione na termin przed nadużyciami. Warto znać swoje prawa, zanim złoży się podpis pod kolejnym aneksem.

Ile razy można przedłużyć umowę terminową?

Kodeks pracy (art. 251) stanowi jasno: okres zatrudnienia na podstawie umowy na czas określony nie może przekraczać 33 miesięcy, a łączna liczba takich umów zawieranych między tymi samymi stronami – trzech. Po przekroczeniu któregokolwiek z tych limitów umowa przekształca się automatycznie w umowę na czas nieokreślony.

Przykład: jeśli pracownik podpisał trzy umowy na 10 miesięcy każda (łącznie 30 miesięcy), czwarta umowa terminowa będzie już traktowana jako bezterminowa, nawet jeśli strony formalnie nazwą ją inaczej.

Są jednak wyjątki. Limitu nie stosuje się m.in. do:
– umów na zastępstwo,
– umów zawartych na okres próbny,
– umów o pracę w celu przygotowania zawodowego,
– umów w przypadku, gdy pracodawca wskaże obiektywne przyczyny leżące po stronie pracownika (np. długotrwała nieobecność).

W praktyce to właśnie klauzula „obiektywnych przyczyn” bywa nadużywana. Jeśli pracownik podejrzewa, że pracodawca sztucznie przedłuża zatrudnienie terminowe bez uzasadnienia, może odwołać się do sądu pracy.

Okres wypowiedzenia – ile wynosi?

W odróżnieniu od umowy na czas nieokreślony, umowa terminowa może być wypowiedziana tylko wtedy, gdy strony przewidziały taką możliwość w treści umowy. Jeśli jej nie ma, umowa rozwiązuje się z upływem okresu, na który została zawarta.

Gdy możliwość wypowiedzenia została zapisana, okres wypowiedzenia zależy od stażu pracy u danego pracodawcy:

Warto pamiętać, że do stażu wlicza się również poprzednie umowy z tym samym pracodawcą, nawet jeśli były zawarte na czas określony.

Jakie prawa ma pracownik na umowie terminowej?

Pracownik zatrudniony na czas określony ma dokładnie takie same prawa jak osoba na umowie bezterminowej – w zakresie:
– wynagrodzenia za pracę (stawka godzinowa nie może być niższa od minimalnej),
– urlopu wypoczynkowego (20 lub 26 dni w roku, proporcjonalnie do przepracowanego okresu),
– dodatku za nadgodziny i pracę w porze nocnej,
– ochrony przed dyskryminacją i mobbingiem,
– uprawnień rodzicielskich (urlop macierzyński, rodzicielski, ojcowski).

Pracodawca nie może też traktować osób na umowach terminowych gorzej tylko ze względu na formę zatrudnienia. Zasada równego traktowania w zatrudnieniu obowiązuje bez względu na rodzaj umowy.

Umowa na czas określony a staż pracy

Okres zatrudnienia na podstawie umowy terminowej wlicza się do ogólnego stażu pracy. Ma to znaczenie przy nabywaniu prawa do:
– dłuższego urlopu wypoczynkowego (26 dni po 10 latach stażu),
– dodatku stażowego (jeśli przewiduje go regulamin wynagradzania),
– emerytury i innych świadczeń z ZUS.

Dlatego nawet krótkie umowy terminowe warto gromadzić – każde świadectwo pracy może się przydać przy ustalaniu uprawnień emerytalnych.

Co zmienia się w 2025 roku?

Na rok 2025 nie zapowiedziano rewolucyjnych zmian w przepisach dotyczących umów terminowych. Nadal obowiązuje limit 33 miesięcy i trzech umów. Warto jednak śledzić nowelizacje Kodeksu pracy, które mogą pojawić się w drugiej połowie roku w związku z implementacją dyrektyw unijnych.

Obecnie największym wyzwaniem dla pracowników jest praktyka zawierania umów na czas określony na krótkie okresy (np. 1–3 miesiące) i wielokrotne ich przedłużanie tuż przed upływem 33-miesięcznego limitu. Sądy pracy coraz częściej uznają takie działania za obejście prawa i orzekają przekształcenie umowy w bezterminową.

Co sprawdzić przed podpisaniem umowy?

Zanim podpiszesz nową umowę na czas określony, zweryfikuj:
– czy w treści umowy jest zapis o możliwości wypowiedzenia,
– od kiedy liczony jest okres zatrudnienia u tego pracodawcy (wlicz wcześniejsze umowy),
– czy pracodawca nie przekroczył już limitu 33 miesięcy lub trzech umów,
– czy proponowana stawka jest zgodna z minimalnym wynagrodzeniem za pracę (w 2025 roku wynosi 4666 zł brutto miesięcznie od 1 stycznia i 4900 zł od 1 lipca).

W razie wątpliwości warto skonsultować się z inspektorem pracy (Państwowa Inspekcja Pracy) lub prawnikiem specjalizującym się w prawie pracy. PIP przyjmuje również anonimowe zgłoszenia – to bezpieczna droga dla osób, które obawiają się reakcji pracodawcy.