Presja technologiczna i demograficzna zmienia nie tylko polskie firmy, ale także sposób, w jaki przedsiębiorcy komunikują swoje potrzeby administracji publicznej. Związek Przedsiębiorców i Pracodawców (ZPP) przedstawił wyniki dwóch ogólnopolskich badań, które pokazują, jak organizacje pracodawców funkcjonują w praktyce i jakie wyzwania stoją przed dialogiem społecznym w dobie automatyzacji oraz kurczącej się liczby pracowników.
Najważniejsze fakty
| Obszar | Kluczowa informacja |
|---|---|
| Wpływ AI na miejsca pracy | Około 30% miejsc pracy w Polsce jest podatnych na wpływ generatywnej sztucznej inteligencji (dane NASK i MOP) |
| Liczba pracowników | Pod koniec 2025 r. w wieku produkcyjnym było ok. 21,7 mln osób – mniej niż rok wcześniej |
| Postulat pracodawców | Utworzenie pilotażu Funduszu na rzecz Inkluzywności w Zatrudnieniu z budżetem 50 mln zł z rezerwy Funduszu Pracy |
| Udział w konsultacjach | 45,3% firm bierze udział w konsultacjach społecznych głównie w celu ochrony własnych interesów |
Dialog społeczny w cieniu AI i demografii
Nowe technologie trafiają do kolejnych procesów biznesowych, a zmiana technologiczna nakłada się na procesy demograficzne. Jak wynika z analiz NASK i Międzynarodowej Organizacji Pracy, około 30% miejsc pracy w Polsce jest w różnym stopniu podatnych na wpływ generatywnej sztucznej inteligencji. Dla firm oznacza to konieczność dostosowywania procesów i rozwijania kompetencji zespołów.
Jednocześnie pod koniec 2025 r. w wieku produkcyjnym znajdowało się w Polsce około 21,7 mln osób – mniej niż rok wcześniej. Konkurencyjność przedsiębiorstw coraz mocniej zależy więc od zatrzymywania pracowników, ułatwiania powrotów po przerwach i rozwijania umiejętności na kolejnych etapach kariery.
W takich warunkach dialog społeczny coraz częściej dotyczy nie tylko płac i warunków pracy, ale również kierunków zmian gospodarczych. Organizacje pracodawców zbierają doświadczenia firm, identyfikują obszary wymagające uwagi i przedstawiają je administracji w formie badań oraz rekomendacji.
Badania ZPP: co mówią przedsiębiorcy?
Projekt ZPP „Od konwersacji do legislacji – wzmacnianie roli Dialogu Społecznego” objął dwoma badaniami łącznie ponad 300 przedstawicieli kadry zarządzającej. W badaniu „Udział przedsiębiorców w dialogu społecznym” wzięło udział ponad 160 osób z firm zrzeszonych w organizacjach wchodzących w skład Rady Dialogu Społecznego. Z kolei badanie „Dobre praktyki w zakresie konsultacji społecznych” objęło 148 przedstawicieli firm mających doświadczenie udziału w konsultacjach.
Wyniki pokazują praktyczne znaczenie organizacji pracodawców. W badaniu dotyczącym konsultacji 38,5% respondentów wskazało je jako źródło informacji o prowadzonych konsultacjach. Dla przedsiębiorstw bez własnego zaplecza do stałego śledzenia legislacji taka organizacja jest kanałem dostępu do informacji i miejscem oceny znaczenia planowanych zmian.
Głównym motywem udziału w konsultacjach pozostaje ochrona interesów własnej firmy – wskazało na nią 45,3% respondentów. Za tym stoją koszty nowych obowiązków, dostępność kadr czy możliwość wdrażania technologii. Respondenci pytani o rolę organizacji pracodawców wymieniali przede wszystkim informowanie, edukację i wymianę doświadczeń między firmami.
Fundusz na rzecz Inkluzywności – konkretna propozycja
Jednym z obszarów, w którym potrzeby firm, sytuacja pracowników i polityka publiczna muszą się spotkać, jest inkluzywność zatrudnienia. Projekt ZPP „Każdy Talent na Wagę Złota – Inkluzywni w Zatrudnianiu” dotyczy osób, które chcą pracować, ale napotykają bariery – m.in. pracowników 50+, osób z chorobami przewlekłymi i niepełnosprawnościami, osób neuroróżnorodnych, rodziców (zwłaszcza matek) powracających na rynek pracy oraz opiekunów osób zależnych.
Główną propozycją jest pilotaż Funduszu na rzecz Inkluzywności w Zatrudnieniu. ZPP proponuje przeznaczenie na ten cel 50 mln zł z rezerwy Funduszu Pracy, bez tworzenia nowego funduszu celowego. Wsparcie mogłoby obejmować dostosowanie stanowisk i organizacji pracy, technologie zwiększające dostępność, szkolenia, reskilling, wsparcie powrotów do pracy po chorobie lub przerwie opiekuńczej oraz wybrane usługi opiekuńcze. Mechanizm ma być możliwie prosty i opierać się na jednym wniosku oraz rozliczaniu efektów.
Drugi kierunek dotyczy legislacji. Koalicja proponuje większą elastyczność w wykorzystywaniu Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych (ZFŚS), aby łatwiej finansować profilaktykę i pakiety medyczne, wsparcie psychologiczne, rehabilitację czy opiekę nad osobami zależnymi.
Dalsze kroki i znaczenie dla rynku pracy
Propozycje ZPP trafiły już do Sejmu, gdzie działa Poselski Zespół ds. Inkluzywności w Zatrudnieniu. Ma on być forum dalszej współpracy parlamentarzystów, administracji, organizacji społecznych i biznesu.
Emilia Szczukowska, koordynatorka projektu w ZPP, podkreśla, że w sytuacji niedoboru pracowników bariery możliwe do usunięcia nie mogą wypychać ludzi z rynku pracy. „Inkluzywność to nie tylko element polityki HR, ale również odpowiedź na konkretne wyzwania gospodarcze i demograficzne” – mówi.
Dla polskich firm i ich pracowników oznacza to, że w najbliższych miesiącach warto śledzić losy propozycji dotyczących ZFŚS oraz pilotażu Funduszu na rzecz Inkluzywności. Jeśli zostaną wdrożone, mogą ułatwić dostosowanie miejsc pracy do potrzeb różnych grup i pomóc w zatrzymaniu cennych pracowników na rynku.
Źródło: Business Insider Polska, https://businessinsider.com.pl/biznes/technologia-i-rynek-pracy-nowe-wyzwania-dla-dialogu-spolecznego/kqxjdmw
Źródła i weryfikacja
Materiał przygotowano jako praktyczną notatkę redakcyjną. Przed decyzjami prawnymi, finansowymi lub urzędowymi sprawdzaj dane w źródle pierwotnym.
- Oficjalne źródła i weryfikacja redakcyjna