Zawodowe GCSE w Anglii od 2029 roku. Nowe przedmioty i ważne pytania

Od września 2029 roku uczniowie w Anglii mają uzyskać dostęp do nowych zawodowych GCSE. Wśród rozważanych dziedzin znalazły się budownictwo, zarządzanie i finanse, technologia cyfrowa, produkcja mediów kreatywnych oraz rozwój dziecka. Kursy mają uzupełnić obowiązkowe przedmioty, takie jak język angielski, matematyka i nauki ścisłe, a nie je zastąpić.

Reformę opisał „The Guardian”, powołując się na zapowiedzi brytyjskiego rządu i Department for Education. Ma ona zbliżyć ofertę szkół do rynku pracy oraz stworzyć wyraźniejszą drogę dalszego kształcenia dla uczniów zainteresowanych przedmiotami technicznymi i praktycznymi.

Jak mają wyglądać nowe kursy

Zawodowe GCSE mają być dwuletnimi kursami realizowanymi w Year 10 i Year 11, czyli na końcowym etapie szkoły poprzedzającym egzaminy GCSE. Treści programowe, sposób oceniania i skala ocen mają zostać ustalone na poziomie krajowym.

Kwalifikacje będzie nadzorował Ofqual, angielski urząd regulujący egzaminy i kwalifikacje. Według Department for Education kursy mają spełniać standardy odpowiadające akademickim GCSE i umożliwiać kontynuowanie nauki, w tym wybór odpowiednich A-levels.

Minister edukacji Lucy Powell zapowiedziała, że szkoły będą mogły dołączać zawodowe GCSE do dotychczasowej oferty. Resort chciałby rozpocząć wdrażanie wcześniej niż we wrześniu 2029 roku, jeżeli pozwolą na to przygotowania. Nie oznacza to jednak, że wcześniejszy termin został już zatwierdzony.

Najważniejsze założenia reformy

Co zastąpią zawodowe GCSE

Nowe kursy mają zastąpić zawodowe i techniczne kwalifikacje poziomu drugiego oferowane obecnie przez część angielskich szkół. Do popularnych przedmiotów w tej grupie należą turystyka oraz zdrowie i opieka społeczna.

Według danych przytoczonych przez „The Guardian” w ostatnim roku wydano około 350 tys. technicznych certyfikatów i dyplomów. W tym samym czasie przyznano ponad 5 mln kwalifikacji GCSE. Liczby nie pokazują jednak liczby uczniów, ponieważ jedna osoba może uzyskać kwalifikacje z kilku przedmiotów.

Rząd przedstawia zmianę jako element odpowiedzi na kryzys dotyczący młodych ludzi pozostających poza zatrudnieniem, edukacją i szkoleniem, określanych jako NEET. Problem ma dotyczyć prawie miliona osób. W opublikowanym w maju przeglądzie Alan Milburn ostrzegł, że bez poważnych zmian liczba takich młodych ludzi może wzrosnąć o 25 proc. do początku lat 30.

Spór o standardy i nierówności

Premier Andy Burnham ocenił, że system edukacji powinien w równym stopniu uwzględniać ścieżki akademickie i techniczne. Według rządu uczniowie mają otrzymać większy wybór bez dzielenia ich na grupy o różnych poziomach oczekiwań.

Krytycy obawiają się jednak, że zawodowe przedmioty mogą być częściej proponowane dzieciom z mniej zamożnych rodzin. Sam Freedman, były doradca ministra edukacji Michaela Gove’a, ostrzegł, że ograniczenie pełnego zestawu akademickich GCSE do uczniów z bogatszych domów mogłoby utrwalać nierówności.

Laura Trott, odpowiedzialna za edukację w gabinecie cieni Partii Konserwatywnej, zarzuciła rządowi ryzyko obniżenia oczekiwań wobec uczniów znajdujących się w trudniejszej sytuacji. Spór będzie zależał między innymi od tego, czy zawodowe GCSE pozostaną rzeczywistym wyborem oraz czy szkoły zachowają szeroki dostęp do przedmiotów akademickich.

Szkoły wskazują na koszty i braki kadrowe

Organizacje reprezentujące dyrektorów i nauczycieli podkreślają, że sama zmiana nazwy oraz statusu kwalifikacji nie wystarczy. Nauczanie budownictwa, technologii cyfrowych lub produkcji medialnej wymaga specjalistycznej kadry, odpowiednich pomieszczeń, sprzętu i finansowania.

Pepe Di’Iasio z Association of School and College Leaders stwierdził, że reformie powinna towarzyszyć strategia zapewniająca szkołom pracowników i zasoby. Daniel Kebede z National Education Union również ocenił, że bez inwestycji w placówki i nauczycieli zmiany mogą nie osiągnąć zakładanych celów.

Dostępność przedmiotów może więc różnić się między szkołami. Placówki z odpowiednim zapleczem prawdopodobnie będą w stanie przygotować szerszą ofertę niż te, które mają trudności kadrowe lub lokalowe.

Co reforma oznacza dla polskich rodzin

Zmiany mają objąć Anglię, a nie automatycznie całą Wielką Brytanię. Rodzice mieszkający w Szkocji, Walii lub Irlandii Północnej powinni korzystać z informacji właściwych dla tamtejszych systemów edukacji.

W Anglii warto sprawdzić, czy szkoła dziecka planuje wprowadzić zawodowe GCSE, kiedy podejmie decyzję o ofercie oraz jak nowe przedmioty będą łączone z obowiązkowymi egzaminami. Przed wyborem kursu trzeba również ustalić, czy będzie on uznawany przy rekrutacji do wybranego college’u, programu A-level lub innej formy dalszej nauki.

Co pozostaje niejasne

Nie opublikowano jeszcze pełnej listy zawodowych GCSE, szczegółowych programów ani zasad oceniania poszczególnych przedmiotów. Nie wiadomo również, które szkoły będą gotowe rozpocząć kursy przed wrześniem 2029 roku ani jakie dodatkowe środki otrzymają na zatrudnienie nauczycieli i wyposażenie pracowni.

Rodzice nie powinni zakładać, że każda placówka zaoferuje wszystkie zapowiadane dziedziny albo że zawodowy GCSE automatycznie spełni wymagania konkretnego kierunku dalszej nauki. Wiążące informacje powinny pojawić się w komunikatach Department for Education, Ofqual oraz poszczególnych szkół.

Źródło: https://www.theguardian.com/education/2026/sep/23/vocational-gcse-radical-shake-up-education-system-england