Pomoc dla ofiar oszustw w programie „Czyste Powietrze”. Projekt ustawy trafił do Sejmu

Skala nadużyć w rządowym programie dotacji do wymiany pieców i termomodernizacji jest większa, niż wcześniej szacowano. Podczas czwartkowego posiedzenia Sejmu minister klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska przekazała, że organy ścigania prowadzą już ponad tysiąc postępowań dotyczących nieprawidłowości w „Czystym Powietrzu”. Jednocześnie do dalszych prac skierowano projekt ustawy, który ma pomóc poszkodowanym rodzinom.

Najważniejsze fakty

Skala problemu – tysiące rodzin z długami

Jak wyliczyła szefowa MKiŚ, nieuczciwi wykonawcy mogli oszukać łącznie około 8 tys. rodzin. Mechanizm nadużyć był podobny: firmy pobierały zaliczki na poczet prac termomodernizacyjnych, a następnie nie wykonywały ich w ogóle lub robiły to nierzetelnie. – Te nieprawidłowości to wprowadzanie beneficjentów w błąd, posługiwanie się nierzetelnymi dokumentami, posługiwanie się dokumentami fałszowanymi, pobieranie zaliczek i niewykonywanie prac, zawyżanie kosztów, niewłaściwe i niepełne wykonywanie inwestycji – wymieniła minister Hennig-Kloska.

Kwota pobranych przez wykonawców, a nierozliczonych w terminie zaliczek wynosi obecnie 285 mln zł. To pieniądze, które często spoczywają na barkach właścicieli domów – to oni, jako beneficjenci programu, ponoszą pełną odpowiedzialność finansową za realizację umowy z wojewódzkim funduszem ochrony środowiska. Jeśli fundusz stwierdzi nieprawidłowości, to właśnie właściciel domu musi zwrócić część dotacji, nawet jeśli padł ofiarą oszustwa.

Co zakłada projekt ustawy pomocowej?

Projekt opracowany przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska wprowadza kilka kluczowych rozwiązań dla poszkodowanych. Przede wszystkim umożliwia zawieszenie spłaty należności, ich umarzanie oraz bezpośrednie dochodzenie roszczeń od nieuczciwych wykonawców przez fundusze ochrony środowiska. Resort podkreśla, że niektóre firmy celowo wykorzystywały system prefinansowania i pełnomocnictwa, aby przejmować dotacje bez realizacji prac.

Nowe przepisy mają dotyczyć umów o dofinansowanie zawartych między 15 lipca 2022 r. a 28 listopada 2024 r. Projekt przewiduje również pięcioletni zakaz udziału w programie dla wykonawców skazanych za przestępstwa popełnione na szkodę beneficjentów.

Wiceminister klimatu Krzysztof Bolesta wyjaśnił wcześniej, że aby skorzystać z pomocy, właściciel domu jednorodzinnego, który podpisał umowę z wojewódzkim funduszem i został poszkodowany, musi najpierw zgłosić sprawę do organów ścigania. W ustawie znalazło się także rozwiązanie dotyczące możliwości rozłożenia na raty zobowiązania finansowego. Ochroną objęte zostaną również osoby, które odziedziczyły zobowiązania po beneficjencie programu.

Koszty i dalsze prace

Całość kosztów wsparcia dla poszkodowanych w ciągu dekady oszacowano na ponad 550 mln zł. To forma ochrony dla tysięcy gospodarstw domowych, które nieświadomie wpadły w pułapkę zadłużenia przez nieuczciwych wykonawców.

Minister Hennig-Kloska podkreśliła jednocześnie, że od marca 2025 r., czyli od uruchomienia nowej edycji programu, „Czyste Powietrze” jest bezpieczne dla beneficjentów. W ramach tej odświeżonej wersji wypłacono już 913 mln zł, a znacznie więcej dotacji zostało przyznanych i jest w fazie realizacji. – To nie jest prawda, że program w ostatnich latach zwolnił, bo przez te dwa i pół roku wypłaciliśmy więcej niż przez cały wcześniejszy okres trwania tego programu – zaznaczyła.

Dlaczego to ważne dla czytelników Praca Gazeta?

Program „Czyste Powietrze” to jedno z największych narzędzi wsparcia dla właścicieli domów jednorodzinnych w Polsce. Dla wielu rodzin dotacja stanowi jedyną szansę na wymianę starego pieca czy ocieplenie domu. Skala ujawnionych nadużyć pokazuje, jak łatwo można stracić nie tylko pieniądze, ale i zaufanie do państwowych programów. Nowy projekt ustawy to próba naprawienia szkód i przywrócenia bezpieczeństwa finansowego poszkodowanym.

Źródło: Interia Biznes, https://biznes.interia.pl/gospodarka/news-pomoc-dla-ofiar-oszustw-w-czystym-powietrzu-nowy-projekt-ust,nId,23538585