Eksperci: Ataki na infrastrukturę wodną w Iranie mogą być zbrodnią wojenną

Niedawne ataki wojskowe, które uszkodziły dwa magazyny wody w południowym Iranie, mogą stanowić zbrodnię wojenną – ostrzegają eksperci wojskowi i prawni. Po przeanalizowaniu doniesień medialnych i dowodów wizualnych ataku z 10 czerwca na Bemani, małą dzielnicę położoną około 2 mil od Cieśniny Ormuz, pojawiły się poważne wątpliwości dotyczące legalności tych działań.

Incydent ten ma miejsce w kontekście historycznej suszy w kraju, co dodatkowo pogarsza sytuację około 20 000 mieszkańców, dla których uszkodzone zbiorniki były kluczowym źródłem wody.

Analiza prawna ataków

Brian Finucane, były prawnik Departamentu Stanu USA, podkreśla, że kluczowe jest ustalenie, czy zbiorniki wodne były celowym celem ataku. „Albo jest to cel wojskowy, albo obiekt cywilny: atakowanie jednego jest zgodne z prawem, atakowanie drugiego to zbrodnia wojenna” – powiedział Finucane. Nie jest jasne, czy ataki celowo uderzyły w zbiorniki wodne dzielnicy, czy też nieumyślnie zniszczyły kluczowy zbiornik.

Irański nadawca państwowy oświadczył, że ataki zostały przeprowadzone przez wojsko USA, choć The Guardian nie był w stanie tego zweryfikować. Tim Hawkins, rzecznik Centralnego Dowództwa USA (Centcom), oświadczył, że są świadomi doniesień i badają sprawę.

Kontekst konfliktu i negocjacji

Ataki na Bemani mogą być częścią eskalacji działań mających na celu zmuszenie Iranu do przyjęcia porozumienia na warunkach USA, co narusza kruche zawieszenie broni obowiązujące od kwietnia. Donald Trump ostrzegał, że Iran „zapłaci cenę” za opóźnianie negocjacji i chwalił się, że „uderzyliśmy ich mocno wczoraj i uderzymy ich mocno ponownie dzisiaj”.

Pojawiły się sprzeczne doniesienia na temat tego, czy USA, Iran i kilka krajów Zatoki Perskiej osiągnęły porozumienie w sprawie zakończenia konfliktu. Trump twierdził dziesiątki razy, że jest bliski porozumienia, a przywództwo Iranu zgodziło się na układ, choć w rzeczywistości tak nie było.

Najważniejsze fakty

Implikacje dla ludności cywilnej

Atak na infrastrukturę wodną Iranu ma miejsce w środku lata i historycznej suszy. Ali Vaez, ekspert ds. Iranu z International Crisis Group, zauważył, że „kryzys wodny w Iranie pozostawił kraj praktycznie bez marginesu błędu”. Dalsze zakłócenia mogą okazać się katastrofalne dla ludności.

Senator Tim Kaine z Wirginii podkreślił, że Iran jest obecnie jednym z najbardziej dotkniętych niedoborem wody krajów na świecie, a uszkodzenia dostępu do wody dla ludności cywilnej w najgorętszej części roku będą miały najpoważniejsze konsekwencje. Dodał, że „niezależnie od tego, czy był to błąd w celowaniu, czy celowe trafienie, nie jest to drobna sprawa”.

Rodzaj użytej broni i precedensy

Irańska półoficjalna agencja prasowa opublikowała zdjęcia zniszczonych zbiorników wodnych oraz fragmentów amunicji, które Trevor Ball, były technik armii USA, zidentyfikował jako części bomby GBU-39 – precyzyjnego pocisku wyprodukowanego w USA i często sprzedawanego sojusznikom na Bliskim Wschodzie, w tym Izraelowi i Zjednoczonym Emiratom Arabskim. Ball opisał uszkodzony obiekt wodny jako „odległy” i stwierdził, że „jest bardzo mało prawdopodobne, aby dwa budynki zostały bezpośrednio trafione, jeśli nie to było celem”.

Wielu analityków wojskowych i ekspertów ds. Iranu stwierdziło, że atak na Bemani był pierwszym publicznie zgłoszonym atakiem na infrastrukturę wodną w Iranie. Wcześniej, w tym roku, USA uderzyły w szkołę dla dziewcząt w Minab, zabijając dziesiątki uczniów w wieku od siedmiu do dwunastu lat. Pentagon nie skomentował swojej roli w ataku na szkołę.

Wielu byłych urzędników z dużym doświadczeniem w celowaniu wojskowym stwierdziło, że jeśli USA celowo zaatakowały obiekt wodny, byłoby to bezprecedensowe. „Nigdy nie było na stole, aby uderzyć w jakąkolwiek infrastrukturę wodną – w żadnej kampanii, w której brałem udział” – powiedział Wes Bryant, który doradzał wojsku USA w kwestii użycia siły w Iraku i Syrii.

Źródło: The Guardian World (https://www.theguardian.com/world/2026/jun/11/strikes-water-facilities-iran-war-crime-experts)