Świńska nerka genetycznie modyfikowana utrzymała pacjenta przy życiu przez dziewięć miesięcy. Rekord i most do przeszczepu

Przełom w transplantologii. Genetycznie modyfikowana nerka od świni o imieniu Wilma utrzymywała 66-letniego mężczyznę ze schyłkową niewydolnością nerek wolnym od dializ przez dziewięć miesięcy. To najdłuższy odnotowany czas przeżycia biorcy po ksenoprzeszczepie u żywego człowieka. Organ działał jako „most” – po jego usunięciu pacjent otrzymał ludzką nerkę od zmarłego dawcy. Przypadek opisano w czasopiśmie „The Lancet”.

Najważniejsze fakty

Tło: kryzys braku narządów

Przeszczepienie nerki pozostaje najlepszym sposobem leczenia dla pacjentów ze schyłkową niewydolnością nerek. Jednak globalne zapotrzebowanie na ludzkie organy znacznie przewyższa podaż. Tim Andrews miał zaledwie 9% szans na otrzymanie ludzkiej nerki w ciągu pięciu lat, przy ponad 40% ryzyku śmierci lub usunięcia z listy oczekujących. Dializy utrzymywały go przy życiu, ale znacząco obniżały jakość życia.

Ksenotransplantacja, czyli przeszczepianie narządów od genetycznie zmodyfikowanych zwierząt, od dawna jest proponowana jako rozwiązanie tego kryzysu. Wcześniejsze próby kończyły się jednak szybko – pierwszy przeszczep świńskiej nerki u żywego człowieka w 2024 roku zakończył się po 52 dniach z powodu niezwiązanych z nerką problemów kardiologicznych.

Jak działała zmodyfikowana nerka

Świnia Wilma, dawczyni narządu, przeszła 69 modyfikacji genetycznych. Część z nich miała na celu wyeliminowanie wirusów, które mogłyby stanowić zagrożenie dla człowieka. Inne zmiany sprawiły, że narząd był bardziej zgodny z układem odpornościowym biorcy, zmniejszając ryzyko odrzucenia.

Zespół z Mass General Brigham, kierowany przez dr. Leonardo Riellę z Center for Transplantation Sciences, podkreśla, że nerka działała przez 271 dni, a następnie została usunięta z powodu uszkodzenia naczyń krwionośnych. Po kilku miesiącach ponownych dializ Andrews otrzymał ludzką nerkę od zmarłego dawcy. Przez sześć miesięcy obserwacji nerka działa prawidłowo. Co kluczowe, nie wykryto nowych przeciwciał przeciwko tkankom ludzkim, co oznacza, że świńska nerka nie utrudniła późniejszego przeszczepu. Nie stwierdzono również obecności żadnych świńskich wirusów ani patogenów.

„Most” do przeszczepu i perspektywy na przyszłość

Przypadek Andrewsa jest pierwszym na świecie udokumentowanym przejściem od ksenoprzeszczepu do przeszczepu ludzkiej nerki. Dr Riella określił to jako „wizję, w której ksenotransplantacja może pomóc wypełnić lukę – początkowo jako most dla pacjentów oczekujących na ludzki narząd, a potencjalnie, po potwierdzeniu długoterminowego bezpieczeństwa, jako samodzielna terapia”.

Naukowcy podkreślają jednak, że jest to opis pojedynczego przypadku, bez grupy porównawczej. Wynik odzwierciedla staranny dobór pacjenta i intensywną opiekę specjalistyczną, która może nie być powszechnie dostępna. Konieczne są dalsze badania kliniczne. Sam Andrews nazwał przeszczep „cudem” i opowiadał, że mógł gotować, odkurzać i chodzić na długie spacery ze swoim psem Cupcake.

Dlaczego to ważne dla polskich pacjentów

W Polsce na przeszczep nerki czeka średnio kilka lat. Dializy, choć ratują życie, są obciążeniem dla pacjenta i systemu. Choć ksenotransplantacja na razie pozostaje terapią eksperymentalną, sukces w Bostonie pokazuje, że genetycznie modyfikowane narządy zwierzęce mogą w przyszłości stać się realnym rozwiązaniem dla tysięcy osób ze schyłkową niewydolnością nerek, także w Polsce. Dalsze badania i ewentualne wdrożenie tej metody będą wymagały jednak czasu, zgód regulacyjnych i dostosowania do europejskich standardów.

Źródło: The Guardian, „Genetically modified pig kidney keeps man alive for record nine months”, https://www.theguardian.com/science/2026/sep/03/genetically-modified-pig-kidney-keeps-man-alive-record-nine-months