Wielka Brytania: próg 100 tys. funtów zmusza rodziców do ograniczania pracy. Eksperci wzywają do zmian

Brytyjski system dofinansowania opieki nad dziećmi ma poważną wadę. Rodzice, którzy zarabiają powyżej 100 tys. funtów rocznie, tracą prawo do 30 godzin bezpłatnej opieki tygodniowo. Efekt? Wielu z nich celowo ogranicza czas pracy lub rezygnuje z awansu, by nie przekroczyć tego progu. Eksperci z Centre for Tax Reform (CenTax) wzywają kanclerza skarbu Johna Healey’a do pilnych zmian.

Problem dotyczy systemu wprowadzonego w 2024 roku. Zgodnie z nim, rodziny z małymi dziećmi, w których oboje rodzice zarabiają mniej niż 100 tys. funtów rocznie, mogą liczyć na 30 godzin bezpłatnej opieki tygodniowo. Jeśli jednak jedno z rodziców przekroczy tę granicę, rodzina traci całe świadczenie.

Ostra granica zamiast łagodnego przejścia

Eksperci z CenTax, think tanku działającego przy University of Warwick, określają tę sytuację jako „klif”. W swoim raporcie wskazują, że system nie przewiduje stopniowego zmniejszania się świadczenia wraz ze wzrostem dochodów. Zamiast tego rodzina nagle traci wszystko.

• Nasza analiza pokazuje, że ten klif w opiece nad dziećmi będzie się dramatycznie pogłębiał do końca obecnej kadencji parlamentu, ale istnieją rozwiązania, które rząd może wdrożyć – mówi Arun Advani, dyrektor CenTax.

Według prognoz think tanku, do 2030 roku przeciętny rodzic, który przekroczy próg 100 tys. funtów, będzie musiał zarabiać aż 124 tys. funtów, aby zrekompensować sobie utratę bezpłatnej opieki.

Najważniejsze fakty
| Fakt | Szczegóły |
|——|———–|
| Obecny próg | 100 tys. funtów rocznie dla jednego z rodziców |
| Liczba rodzin dotkniętych problemem (2022) | około 1 000 rodzin sztucznie zaniża dochody |
| Prognoza na 2030 rok | nawet 12 000 rodzin może ograniczać pracę |
| Rekomendowane rozwiązanie | stopniowe wygaszanie świadczenia lub ograniczenie do 15 godzin |

Matki najbardziej poszkodowane

Raport CenTax wskazuje na szczególnie niekorzystny wpływ systemu na kobiety. Poniżej progu 100 tys. funtów, 6% gorzej zarabiających partnerów – zazwyczaj matek – pozostaje bez pracy. Powyżej tego progu odsetek ten wzrasta do 9%.

• Skok w liczbie niepracujących matek w momencie, gdy ich partner przekracza 100 tys. funtów dochodu, sugeruje, że przyczyną jest utrata prawa do opieki nad dzieckiem. Może to mieć długoterminowe konsekwencje dla zarobków tych kobiet – czytamy w raporcie.

System dodatkowo komplikuje fakt, że próg opiera się na przewidywanych dochodach na nadchodzący rok. CenTax zwraca uwagę, że niektóre rodziny zgłaszają prawo do świadczenia, mimo że ostatecznie zarabiają więcej niż 100 tys. funtów.

Propozycje zmian

Think tank przedstawił dwa możliwe rozwiązania. Pierwsze zakłada ograniczenie bezpłatnej opieki do 15 godzin tygodniowo dla rodzin powyżej progu 100 tys. funtów, zamiast całkowitego jej odebrania. Koszt takiego rozwiązania szacowany jest na 210 mln funtów do 2030 roku.

Drugie rozwiązanie to stopniowe wygaszanie świadczenia w tempie 28 pensów za każdy funt zarobiony powyżej progu. To rozwiązanie byłoby neutralne budżetowo, ale mniej problematyczne dla rodziców.

Kontekst budżetowy

John Healey ma przedstawić swój pierwszy budżet 28 października. Analitycy uważają, że wyższe niż oczekiwano stopy procentowe od długu Skarbu Państwa prawdopodobnie zniwelowały co najmniej połowę z 24 miliardów funtów buforu, który poprzedniczka Healey’a, Rachel Reeves, zbudowała w ramach reguł fiskalnych rządu.

W swoim pierwszym ważnym przemówieniu w Coventry, Healey obiecał postawić wzrost gospodarczy w centrum swojego podejścia, ale jednocześnie ostrzegł, że Partia Pracy musi być „uczciwa” w kwestii ograniczeń wydatków publicznych w nadchodzących latach.

Dla polskich czytelników w Wielkiej Brytanii temat ten ma bezpośrednie znaczenie. Wiele polskich rodzin korzysta z brytyjskiego systemu opieki nad dziećmi, a próg 100 tys. funtów może wpływać na decyzje zawodowe rodziców, zwłaszcza matek, które często rezygnują z kariery lub ograniczają godziny pracy.

Źródło: The Guardian World, https://www.theguardian.com/society/2026/sep/10/uk-chancellor-urged-to-remove-100k-childcare-cliff-edge-prompting-parents-to-cut-work-hours

Datos clave