Odkryto rzadką kopię Deklaracji Niepodległości USA w brytyjskich archiwach

Niezwykłe odkrycie miało miejsce w brytyjskich archiwach, gdzie wolontariusz natknął się na niezwykle rzadką kopię Deklaracji Niepodległości Stanów Zjednoczonych. Dokument, datowany na 1776 rok, jest jednym z zaledwie 11 znanych egzemplarzy tzw. „Exeter printing” i jedynym poza granicami USA. Odkrycie to, dokonane tuż przed 250. rocznicą podpisania Deklaracji, rzuca nowe światło na sposób, w jaki informacje rozprzestrzeniały się w czasach rewolucji amerykańskiej.

Przypadkowe odkrycie

Michael Scurr, wolontariusz w The National Archives w Kew w zachodnim Londynie, natrafił na dokument podczas katalogowania nieopisanej wcześniej kolekcji. W maju, otwierając tom korespondencji Royal Navy z XVIII wieku, Scurr rozpoznał pierwsze słowa: „In Congress, July 4, 1776. A declaration by the representatives of the United States of America…”. Był to moment, który sam określił jako „naprawdę ekscytujący”. Dokument był częścią papierów zabranych z amerykańskiego statku kaperskiego „Dalton”, przechwyconego przez brytyjski okręt wojenny u wybrzeży Hiszpanii w grudniu 1776 roku.

Podróż przez Atlantyk

Co sprawia, że to odkrycie jest tak wyjątkowe, to nie tylko jego rzadkość, ale także „zdumiewająco pełna historia” jego pochodzenia. Dokument został wydrukowany w Exeter, New Hampshire, między 16 a 19 lipca 1776 roku. Były to tzw. „broadsides”, czyli jednostronicowe druki, które miały być szybko rozpowszechniane, aby jak najwięcej ludzi dowiedziało się o deklaracji podpisanej w Filadelfii 4 lipca.

Najprawdopodobniej kapitan statku Eleazer Johnson zakupił kopię deklaracji w pobliskim Portsmouth, New Hampshire, gdzie statek zatrzymał się na krótko, aby zabrać więcej załogi. Johnson był zagorzałym Amerykaninem; po jego schwytaniu oświadczył przed sądem w Plymouth w Wielkiej Brytanii, że jest obywatelem Stanów Zjednoczonych Ameryki, co było wówczas uważane za zdradę stanu przez koronę brytyjską. Amanda Bevan, szefowa działu dokumentacji prawnej, wyobraża sobie, że kapitan mógł czytać dokument na pokładzie statku, aby wyjaśnić swojej załodze, dlaczego walczą.

Zapomniany na ponad dwa stulecia

Chociaż inne ważne dokumenty ze statku „Dalton” trafiły do Sądu Admiralicji – w tym zlecenie statku, podpisane osobiście przez prezydenta Kongresu Kontynentalnego, Johna Hancocka – Deklaracja Niepodległości nie została uznana za istotną. Została zarejestrowana jedynie jako „inny dokument” i zapomniana na ponad dwa stulecia w archiwach morskich. To odkrycie podkreśla, jak cenne mogą być nieopisane dotąd zbiory archiwalne.

Transatlantyckie znaczenie

Saul Nassé, dyrektor generalny The National Archives, podkreślił, że ten „niezwykle rzadki” dokument jest „potężnym przypomnieniem, że historia rewolucji amerykańskiej jest fundamentalnie transatlantycka”. To nie tylko jego wartość dokumentalna, ale także historia, która sprawia, że ta kopia jest tak ważna – od drukarni w Exeter, przez statek kaperski na morzu, po jego przechwycenie i ostateczne włączenie do państwowych archiwów brytyjskich.

To odkrycie ma znaczenie dla Polaków, zwłaszcza tych interesujących się historią stosunków międzynarodowych i genezą współczesnych państw. Pokazuje, jak ważne są archiwa dla zrozumienia procesów historycznych i jak przypadkowe odkrycia mogą zmienić nasze postrzeganie kluczowych wydarzeń.

Najważniejsze fakty

Źródło: The Guardian World, https://www.theguardian.com/uk-news/2026/jul/03/vanishingly-rare-copy-us-declaration-independence-volunteer-uk-archives