170 tysięcy stron dokumentów o jakości powietrza po 11 września. Mamdani udostępnia archiwa

Administracja burmistrza Nowego Jorku Zohrana Mamdaniego opublikowała ponad 170 tysięcy stron miejskich dokumentów dotyczących wpływu ataków z 11 września 2001 roku na jakość powietrza oraz reakcji miasta na kryzys zdrowotny. Portal umożliwiający dostęp do archiwaliów uruchomiono we wtorek, trzy dni przed 25. rocznicą zamachów.

Publikacja dokumentów jest wynikiem ugody w dwóch procesach sądowych wytoczonych przez organizację 9/11 Health Watch, która przez lata walczyła o ujawnienie tych materiałów. To przełomowy krok w sprawie, która od dwóch dekad budzi kontrowersje i oskarżenia o zatajanie prawdy przed mieszkańcami Nowego Jorku.

Najważniejsze fakty

Co zawierają opublikowane dokumenty

Archiwalia obejmują raporty dotyczące jakości powietrza w rejonie Ground Zero oraz wewnętrzne notatki miejskie. Wśród nich znajduje się dokument, w którym Nowy Jork rozważał swoją odpowiedzialność prawną związaną z zanieczyszczeniem powietrza po zawaleniu się wież World Trade Center.

To jednak dopiero część materiałów – jak podkreślają władze miasta, udostępniony zbiór stanowi ułamek wszystkich raportów dotyczących jakości powietrza w strefie zerowej. Pełna baza danych pozostaje w toku opracowywania.

Dlaczego dokumenty mają znaczenie

Opublikowane materiały dostarczają dodatkowych dowodów na to, że miejscy urzędnicy wiedzieli o toksycznym skażeniu powietrza wokół wież bliźniaczych, ale wprowadzali opinię publiczną w błąd, twierdząc, że jest ono bezpieczne. Sprawa ma bezpośrednie przełożenie na zdrowie tysięcy nowojorczyków – ratowników, mieszkańców dolnego Manhattanu oraz osób, które pracowały lub uczyły się w tej okolicy.

Burmistrz Mamdani w oświadczeniu podkreślił, że zbyt długo nowojorczycy musieli walczyć o dostęp do dokumentów, które powinny być im udostępnione od samego początku. „Druzgocąca prawda jest taka, że cierpienie nie skończyło się, gdy dym opadł, a kurz się ułożył. Ludzie zachorowali, ponieważ przywódcy, którym ufali, okłamali ich, mówiąc, że mogą bezpiecznie oddychać toksycznym powietrzem” – powiedział Mamdani na konferencji prasowej.

Reakcje polityków i organizacji społecznych

Kongresmen Jerry Nadler, który reprezentował strefę Ground Zero i okoliczne dzielnice, przypomniał, że wraz z innymi politykami ostrzegał lokalne i federalne władze o zagrożeniach dla zdrowia wynikających z toksyn w powietrzu już w 2001 roku. „Nasze ostrzeżenia nie zostały wysłuchane, a teraz my i opinia publiczna wiemy, że ratusz, kierowany przez byłego burmistrza Rudy’ego Giulianiego, przewidział, że tysiące ratowników i mieszkańców będzie borykać się z druzgocącymi długoterminowymi skutkami zdrowotnymi tych toksyn” – stwierdził Nadler.

Rada miasta Nowy Jork, członkini Gale Brewer, nazwała publikację portalu „pierwszym wielkim krokiem w kierunku udostępnienia opinii publicznej zapisów, które były ukrywane przez poprzednie administracje”. Dodała, że przez 25 lat ratownicy, ocaleni, rodziny oraz osoby, które mieszkały, pracowały i uczyły się na dolnym Manhattanie, żyły z konsekwencjami zdrowotnymi zamachów, podczas gdy kluczowe fragmenty miejskich dokumentów pozostawały poza ich zasięgiem.

Ben Chevat, dyrektor wykonawczy 9/11 Health Watch, podziękował Mamdaniemu za to, że jako pierwszy burmistrz po 25 latach zaczął odpowiadać na pytanie: „Co miasto wiedziało o zagrożeniach związanych z toksyczną chmurą w strefie Ground Zero i kiedy się o tym dowiedziało?”. Chevat podkreślił, że przez 25 lat cztery różne administracje miejskie ukrywały przed opinią publiczną, Kongresem USA i Radą Miasta dokumenty pokazujące, co miasto faktycznie wiedziało o niebezpieczeństwie toksycznych chemikaliów na dolnym Manhattanie i zachodnim Brooklynie po zawaleniu się World Trade Center.

Co dalej

Portal ma być systematycznie rozbudowywany o kolejne dokumenty. Organizacja 9/11 Health Watch zapowiedziała, że będzie monitorować proces publikacji i weryfikować, czy wszystkie materiały objęte ugodą trafią do publicznego obiegu. Dla tysięcy nowojorczyków, którzy wciąż zmagają się z chorobami układu oddechowego i nowotworami powiązanymi z ekspozycją na toksyny po 11 września, dostęp do tych dokumentów może mieć kluczowe znaczenie w dochodzeniu roszczeń zdrowotnych i prawnych.

Źródło: The Guardian – https://www.theguardian.com/us-news/2026/sep/08/air-quality-september-11-attacks-documents-release