Liberalna grupa Renew Europe chce uzależnić poparcie dla kandydata na przewodniczącego Parlamentu Europejskiego od zawarcia szczegółowego porozumienia z chadekami i socjaldemokratami. Jej przewodnicząca Valérie Hayer przekonuje, że trzy główne siły politycznego centrum powinny uzgodnić wspólny program i ograniczyć współpracę ze skrajną prawicą.
Hayer przedstawiła swoje stanowisko w rozmowie z POLITICO opublikowanej 19 października 2026 roku. Jej propozycja pojawia się przed kolejnym wyborem przewodniczącego Parlamentu Europejskiego oraz przed serią wyborów krajowych, które mogą zmienić układ sił w Unii.
Warunek Renew przed wyborem szefa PE
Najważniejszym narzędziem nacisku liberałów ma być głosowanie nad przewodniczącym Parlamentu Europejskiego. Hayer zapowiedziała, że Renew Europe nie poprze żadnego kandydata, dopóki nie zostanie uzgodnione dokładne porozumienie koalicyjne.
„Większość potrzebuje programu, zanim będzie potrzebowała przewodniczącego” — powiedziała Hayer w rozmowie z POLITICO. Z jej deklaracji wynika, że brak umowy programowej oznaczałby również brak porozumienia w sprawie obsady najważniejszego stanowiska w Parlamencie.
Może to mieć znaczenie dla Europejskiej Partii Ludowej, która według POLITICO chce zapewnić Robercie Metsoli ponowny wybór w styczniu. Metsola stoi na czele Parlamentu Europejskiego, a politycznie wywodzi się z EPP. Sama opowiadała się wcześniej za budowaniem większości „od centrum na zewnątrz”, podkreślając jednocześnie, że jako przewodnicząca reprezentuje całą izbę.
Dlaczego liberałowie naciskają na EPP
Po wyborach europejskich w 2024 roku Parlament Europejski przesunął się w prawo. EPP pozostała jego największą frakcją i w większości głosowań współpracowała z liberałami oraz socjaldemokratami. W niektórych sprawach szukała jednak poparcia ugrupowań prawicowych i skrajnie prawicowych, gdy porozumienie z tradycyjnymi partnerami nie było możliwe.
Takie głosowania wywoływały sprzeciw Renew Europe i grupy Socjalistów i Demokratów. Hayer chce, aby nowe porozumienie wyznaczyło wyraźniejsze granice współpracy oraz wiązało nie tylko przewodniczących frakcji, lecz także ich wiceprzewodniczących, koordynatorów i osoby odpowiadające za dyscyplinę głosowań.
Liderzy EPP, Renew Europe i Socjalistów i Demokratów — Manfred Weber, Valérie Hayer oraz Iratxe García — podpisali już po wyborach w 2024 roku dwustronicowe porozumienie dotyczące współpracy. Zdaniem Hayer dokument nie zapobiegł jednak głosowaniom EPP wspólnie z ugrupowaniami położonymi dalej na prawo.
| Element | Stan według POLITICO | Znaczenie |
|---|---|---|
| Warunek Renew Europe | Umowa programowa przed poparciem kandydata | Liberałowie mogą wykorzystać głosowanie nad władzami PE jako narzędzie negocjacyjne |
| Potencjalni partnerzy | EPP, Renew Europe oraz Socjaliści i Demokraci | Te trzy grupy tworzyły dotychczas główny blok centrum |
| Termin polityczny | Wybór przewodniczącego PE w styczniu | Do tego czasu może trwać spór o treść porozumienia |
| Zakres rozmów | Budżet UE, przemysł, konkurencyjność i wspólne reguły dla firm | Ustalenia mogą wpływać na późniejszy kierunek prac legislacyjnych |
| Status propozycji | Zapowiedź przedstawiona przez Hayer | Nie jest to jeszcze zawarta ani opublikowana umowa |
Co porozumienie miałoby obejmować
Hayer oczekuje konkretnych zobowiązań dotyczących unijnego budżetu, polityki przemysłowej i zasad prowadzenia działalności gospodarczej. Wskazała między innymi projekt Industrial Accelerator Act, który ma ukierunkowywać zamówienia publiczne i wsparcie finansowe na europejskich producentów, oraz koncepcję „EU Inc.”, czyli jednolitego zestawu reguł dla startupów.
Są to na razie obszary negocjacji, a nie przesądzone rozwiązania prawne. Szczegóły ewentualnej umowy mogą zdecydować, które projekty otrzymają pierwszeństwo w drugiej części kadencji Parlamentu.
Przewodnicząca Renew Europe chce również, by ugrupowania skrajnie prawicowe nie otrzymywały wpływowych funkcji, w tym stanowisk wiceprzewodniczących Parlamentu. Komisja Europejska miałaby natomiast konsultować projekty z głównymi grupami jeszcze przed formalnym przedstawieniem nowych przepisów.
Znaczenie dla Polski i pracowników
Spór dotyczy przede wszystkim sposobu tworzenia większości w instytucjach unijnych, ale jego skutki mogą wykraczać poza obsadę stanowisk. Budżet UE, wsparcie dla europejskiego przemysłu, zamówienia publiczne, obronność i dekarbonizacja wpływają na warunki działania firm oraz kierunki inwestycji także w Polsce.
Nie oznacza to jednak, że zapowiedź Hayer już zmienia przepisy dotyczące zatrudnienia lub prowadzenia działalności. Na obecnym etapie jest to polityczny warunek postawiony potencjalnym partnerom. Dla pracowników i przedsiębiorców istotne będą dopiero konkretne projekty ustaw, podział środków oraz wynik głosowań.
Hayer wiąże potrzebę porozumienia także z nadchodzącym cyklem wyborczym. POLITICO wskazuje wybory w Hiszpanii oraz wybory planowane w 2027 roku we Włoszech, Francji i Polsce. Wyniki krajowe mogą wpłynąć na stanowiska rządów w Radzie UE i na układ sił przed kolejnymi wyborami do Parlamentu Europejskiego w 2029 roku.
Co pozostaje niejasne
Nie opublikowano projektu szczegółowej umowy ani pełnej listy warunków Renew Europe. Nie wiadomo również, czy EPP zaakceptuje dokument wiążący jej członków w przyszłych głosowaniach. Manfred Weber nie skomentował publicznie tej propozycji w materiale POLITICO, natomiast Iratxe García zadeklarowała gotowość do rozmów z chadekami.
Nie jest też przesądzone, czy Renew Europe utrzyma zapowiedziany warunek, jeśli negocjacje nie zakończą się przed wyborem przewodniczącego Parlamentu. Najbliższymi punktami do sprawdzenia będą oficjalne stanowiska EPP, Renew Europe i Socjalistów i Demokratów, publikacja ewentualnego tekstu porozumienia oraz lista kandydatów na kierownicze stanowiska. Do tego czasu zapowiedzi Hayer należy traktować jako stanowisko negocjacyjne, a nie jako zawartą koalicję.
Źródło: https://www.politico.eu/article/valerie-hayer-renew-europe-liberal-conservative-far-right-election/
Źródła i weryfikacja
Materiał przygotowano jako praktyczną notatkę redakcyjną. Przed decyzjami prawnymi, finansowymi lub urzędowymi sprawdzaj dane w źródle pierwotnym.
- Oficjalne źródła i weryfikacja redakcyjna