Uprzedzenia ze względu na akcent wciąż realnym problemem w polskich i brytyjskich miejscach pracy

Nowe badanie przeprowadzone przez organizację More in Common na zlecenie Common Ground ujawnia, że co dziesiąty pracownik w Wielkiej Brytanii odczuwa niepokój lub skrępowanie związane z własnym akcentem w ważnych sytuacjach zawodowych, takich jak zabranie głosu podczas spotkania biznesowego. Problem ten, określany mianem „accent bias” (uprzedzenia ze względu na akcent), dotyczy nie tylko Wysp Brytyjskich, ale ma swoje odpowiedniki również w Polsce, gdzie regionalne i obce akcenty bywają powodem stereotypów i utrudnień w karierze.

Najważniejsze fakty

Dlaczego akcent ma znaczenie w pracy

Badanie, w którym wzięło udział ponad 3300 dorosłych mieszkańców Anglii, Szkocji i Walii, pokazuje, że uprzedzenia związane z akcentem nie są jedynie kwestią indywidualnych odczuć. Aż 5% respondentów stwierdziło, że ich akcent kosztował ich awans, podwyżkę lub objęcie stanowiska kierowniczego. Wśród mieszkańców Birmingham (Brummies) odsetek ten wzrasta do 13%.

Lara Newman, założycielka Common Ground, organizacji promującej spójność społeczną, przyznaje, że sama zmieniła swój akcent, by osiągnąć sukces zawodowy w branży budowlanej i nieruchomościach. „Jestem niezwykle realistyczna co do tego, co by się stało, gdybym poszła na uniwersytet lub do pracy z silnym akcentem z West Country. Czułam, że to będzie dla mnie problem” – mówi Newman. Jej zdaniem akcent wciąż bywa traktowany jako wyznacznik poziomu wykształcenia i klasy społecznej.

Polski kontekst – regionalne akcenty i ich ocena

Choć badanie dotyczy Wielkiej Brytanii, problem uprzedzeń ze względu na akcent jest dobrze znany również w Polsce. Osoby mówiące z silnym akcentem śląskim, podhalańskim, kaszubskim czy poznańskim często spotykają się z komentarzami na temat swojej „zaściankowości” lub „braku ogłady”. W ogłoszeniach o pracę wciąż pojawiają się nieformalne wymogi dotyczące „kultury osobistej” i „swobody wysławiania się”, które bywają interpretowane jako preferencja dla standardowej polszczyzny.

Młodzi ludzie z regionów, którzy przenoszą się do Warszawy, Krakowa czy Wrocławia, często doświadczają podobnych sytuacji jak Mia Tanswell, 22-letnia mieszkanka Manchesteru, która na uniwersytecie w Loughborough po raz pierwszy poczuła, że jej północny akcent jest postrzegany jako „mniej intelektualny”. „Na seminariach czasami czułam, że mój akcent brzmi mniej inteligentnie niż akcent innych, zwłaszcza gdy byłam jedyną studentką z północy w klasie” – relacjonuje Tanswell.

Obcy akcent jako dodatkowa bariera

Problem nie dotyczy wyłącznie akcentów regionalnych. Benjaimin Aidomoan, który przyjechał do Wielkiej Brytanii z Czech cztery lata temu, mówi, że jego obcy akcent utrudnia mu znalezienie pracy. „Na wielu twarzach widać, że wyraz twarzy i sposób, w jaki na ciebie patrzą, zmienia się” – opowiada Aidomoan, który obecnie pracuje w restauracji. Podobne doświadczenia mają w Polsce pracownicy z Ukrainy, Białorusi, Gruzji czy krajów azjatyckich, których akcent bywa powodem nieświadomych uprzedzeń podczas rekrutacji.

Zmiana podejścia – krok w dobrym kierunku

Eksperci zwracają uwagę, że sytuacja powoli się poprawia. Charlotte Davies, ekspertka ds. kariery w LinkedIn, podkreśla, że „rekrutacja coraz częściej opiera się na umiejętnościach, a nie na pochodzeniu czy ogładzie. Twój akcent jest częścią twojej historii, a miejsca pracy, które to rozumieją, traktują to jako atut, a nie coś do wygładzenia”.

Sian Jackson, partnerka w kancelarii prawnej Mills & Reeve, informuje, że jej firma zmieniła podejście, zachęcając do lokalnej rekrutacji i różnorodności akcentów. „Nie oceniamy, badamy kandydatów na podstawie umiejętności, a nie akcentu czy wyglądu. Jak w przypadku każdego innego uprzedzenia, chodzi o świadomość, aby móc je odłożyć na bok” – mówi Jackson.

Co to oznacza dla polskiego rynku pracy

Dla polskich pracowników i pracodawców wyniki badania są sygnałem, że warto świadomie pracować nad eliminacją uprzedzeń związanych z akcentem. W dobie rosnącej mobilności zawodowej i międzynarodowych zespołów, umiejętność docenienia różnorodności językowej staje się nie tylko kwestią etyki, ale także przewagi konkurencyjnej.

Pracodawcy mogą zacząć od prostych kroków: uświadomienia sobie własnych uprzedzeń, szkoleń antydyskryminacyjnych oraz jasnego komunikowania, że akcent nie ma wpływu na ocenę kompetencji. Dla pracowników, którzy obawiają się, że ich akcent może być przeszkodą, kluczowe jest budowanie pewności siebie i poszukiwanie firm, które cenią różnorodność.

Źródło: BBC Business, https://www.bbc.co.uk/news/articles/c05q318501yo