
Relacje między Polską a Ukrainą, mimo wspólnego wroga w postaci Rosji, stają się coraz bardziej napięte z powodu nierozwiązanych kwestii historycznych. Masowe zabójstwa Polaków przez Ukraińską Powstańczą Armię (UPA) osiem dekad temu, w kontekście obecnej polityki, są coraz częściej wykorzystywane jako oręż w wewnętrznych sporach politycznych zarówno w Polsce, jak i na Ukrainie. To zjawisko może mieć poważne konsekwencje dla przyszłych wyborów parlamentarnych w Polsce oraz dla strategicznego sojuszu obu państw.
Punktem zapalnym konfliktu było nazwanie przez prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego ukraińskiej jednostki wojskowej imieniem „Bohaterów UPA” w maju bieżącego roku. UPA jest odpowiedzialna za śmierć dziesiątek tysięcy Polaków podczas II wojny światowej w ramach działań czystek etnicznych na zachodniej Ukrainie. Decyzja ta wywołała oburzenie w Polsce i szybko stała się tematem debaty, która zagraża przyszłorocznym wyborom generalnym. Obóz nacjonalistyczny w Polsce widzi w tym szansę na zdobycie punktów przeciwko proeuropejskim centrystom.
Reakcje w Polsce i na Ukrainie
Dla Polaków masowe zbrodnie UPA są aktem ludobójstwa. Dla Ukraińców natomiast UPA to bojownicy o wolność, którzy walczyli z Sowietami w trakcie i po II wojnie światowej, a ich dziedzictwo jest inspiracją w obecnej walce z Rosją. Prezydent Polski Karol Nawrocki, w odpowiedzi na decyzję Zełenskiego, odebrał mu najwyższe polskie odznaczenie – Order Orła Białego. Zełenski odesłał medal, a także opuścił ważną konferencję poświęconą odbudowie Ukrainy w Gdańsku.
Premier Donald Tusk i jego proeuropejski rząd koalicyjny postrzegają ten spór jako bolesne odwrócenie uwagi od priorytetu, jakim jest wspólny front przeciwko Kremlowi. Tusk, świadomy wrażliwości społecznych w kraju, ostrożnie wzywa polityków obu stron do ochłodzenia nastrojów, oskarżając ich o popełnianie „strategicznego błędu” w sporze historycznym.
Wybory w Polsce i rola ukraińskich uchodźców
Pytanie, czy koalicja Tuska zostanie zastąpiona przez nacjonalistyczną partię Prawo i Sprawiedliwość (PiS), sprzymierzoną z prezydentem Nawrockim, być może w koalicji z antyukraińską skrajną prawicą, jest kluczowe w kontekście nadchodzących wyborów. W tej sytuacji kwestia Ukrainy i około 2 milionów Ukraińców mieszkających w Polsce (z czego około miliona przybyło po inwazji Rosji w 2022 roku) staje się kluczowym tematem kampanii wyborczej.
Rośnie frustracja związana z postrzeganym obciążeniem usług publicznych przez uchodźców, co wykorzystują prawicowi politycy. Chociaż rząd Tuska jest wrogo nastawiony do prezydenta Nawrockiego, ograniczył świadczenia socjalne dla Ukraińców, w tym dla osób starszych i małych dzieci. Zełenski w wywiadzie dla ukraińskich mediów stwierdził, że cofnięcie Orderu Orła Białego było ściśle związane z polską polityką wewnętrzną. „Maję wybory w 2027 roku. Nie mamy tu nic do roboty, to ich wewnętrzna sprawa” – powiedział.
Najważniejsze fakty
| Aspekt konfliktu | Opis |
| :—————- | :——————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————————— | Nazwanie jednostki wojskowej: | Prezydent Zełenski nazwał ukraińską jednostkę wojskową „Bohaterami UPA”, co wywołało oburzenie w Polsce. |
| Reakcja Polski: | Prezydent Nawrocki cofnął Zełenskiemu Order Orła Białego. |
| Kontekst wyborczy: | Spór historyczny staje się kluczowym elementem kampanii przed przyszłorocznymi wyborami parlamentarnymi w Polsce. |
| Sytuacja uchodźców: | Około 2 milionów Ukraińców w Polsce (w tym 1 milion po 2022 r.) jest tematem politycznym, z rosnącą frustracją w społeczeństwie polskim. |
Prezydent Nawrocki nie zgodził się z zarzutami o upolitycznianie kwestii historycznych. „Drogi Wołodymyrze, panie prezydencie, spór w ogóle nie dotyczy wewnętrznych spraw Polski. Nie ma takich spraw, bo wszyscy Polacy wiedzą i rozumieją, ile zła ukraińscy nacjonaliści wyrządzili Polsce, polskim kobietom, polskim mężczyznom i polskim dzieciom” – odpowiedział. Nawrocki, którego głównym hasłem kampanii prezydenckiej w ubiegłym roku było „Polska przede wszystkim! Polacy przede wszystkim!”, ostrzegł również, że Polska może zablokować drogę Ukrainy do Unii Europejskiej, jeśli Kijów nie uzna masowych zbrodni i nie przeprosi.
Zmiana nastrojów społecznych
Groźby te stanowią istotną zmianę w stosunkach między dwoma krajami, które przez dziesięciolecia starały się wspólnie przezwyciężać trudną historię, otwierając pomniki poświęcone ofiarom wojennych masakr, a Kijów niedawno zgodził się na ekshumację i ponowny pochówek ofiar UPA. Arkadiusz Mularczyk, poseł do Parlamentu Europejskiego z PiS, jest przekonany, że „klasa polityczna w Polsce – i myślę, że wszystkie siły polityczne w Polsce – wiedzą, kim jest teraz Zełenski. Wiedzą, jak działają Ukraińcy, że to nadal kraj postsowiecki, z postsowiecką mentalnością, gdzie metody i dyplomacja nie działają, lecz raczej, powiedziałbym, siła i arogancja”.
Renata Mieńkowska-Norkiene, politolożka z Uniwersytetu Warszawskiego, zauważa jednak, że spór o UPA jest głęboko zakorzeniony w polskiej polityce. „Prezydent dostrzegł, że nastroje społeczne przesunęły się bardziej przeciwko Ukrainie i Ukraińcom i doszedł do wniosku, że tak naprawdę niczym nie ryzykuje” – powiedziała. „Spór o historię pozwala mu skonsolidować wokół siebie i swojej decyzji prawicowe i nacjonalistyczne kręgi, co będzie ważne w okresie przedwyborczym”.
Po początkowym wybuchu solidarności po inwazji Rosji, nastroje w Polsce uległy zmianie. „Rozumiemy, że Ukraina jest w stanie wojny i chcemy, aby Ukraina wygrała tę wojnę z Rosją, ale nie możemy pozwolić, aby Polska i Polacy byli tak lekceważeni” – powiedział Rafał Bochenek, poseł i rzecznik PiS.
Od objęcia prezydentury w ubiegłym roku Nawrocki przesunął obóz PiS jeszcze bardziej na prawo, często łącząc siły z dwiema skrajnie prawicowymi partiami – wolnościową Konfederacją i antysemicką Konfederacją Korony Polskiej, z których obie wyrażały silnie antyukraińskie poglądy.
Źródło: POLITICO Europe: How a bloody past is reshaping politics in Poland and Ukraine, https://www.politico.eu/article/poland-ukraine-pis-party-volodymyr-zelenskyy-donald-tusk-karol-nawrocki-bloody-past/?utm_source=RSS_Feed&utm_medium=RSS&utm_campaign=RSS_Syndication
Datos clave
| Punto | Detalle |
|---|---|
| Fuente | POLITICO Europe |
| Fecha | 2026-06-30T02:00:00+00:00 |
| Tema | How a bloody past is reshaping politics in Poland and Ukraine |
Źródła i weryfikacja
Materiał przygotowano jako praktyczną notatkę redakcyjną. Przed decyzjami prawnymi, finansowymi lub urzędowymi sprawdzaj dane w źródle pierwotnym.
- Oficjalne źródła i weryfikacja redakcyjna