W Częstochowie w sobotę 25 października zakończyło się referendum lokalne, w którym mieszkańcy decydowali o odwołaniu prezydenta miasta Krzysztofa Matyjaszczyka oraz rady miejskiej. Głosowanie zakończyło się o godzinie 21:00. Delegatura Krajowego Biura Wyborczego przewiduje, że oficjalne wyniki będą znane w nocy, najpóźniej nad ranem.
To druga w tej kadencji próba odwołania prezydenta Częstochowy. Poprzednia, w 2025 roku, zakończyła się niepowodzeniem z powodu zbyt małej liczby zebranych podpisów. Obecna inicjatywa referendalna została zgłoszona po zatrzymaniu prezydenta przez Centralne Biuro Antykorupcyjne w lutym 2026 roku.
Frekwencja decyduje o ważności głosowania
Aby referendum było ważne, w głosowaniu musiało wziąć udział co najmniej 46 625 mieszkańców w przypadku odwołania prezydenta oraz 48 754 w przypadku odwołania rady miasta. Te liczby wynikają z przepisów – odpowiadają 3/5 liczby osób, które głosowały na prezydenta w II turze wyborów w 2024 roku.
Przełożenie tych progów na frekwencję w stosunku do liczby uprawnionych do głosowania w dniu referendum oznacza, że w przypadku prezydenta minimalna frekwencja wynosi 29,47 proc., a w przypadku rady miasta 30,81 proc. Liczba uprawnionych jest obecnie mniejsza niż w 2024 roku ze względu na spadek liczby mieszkańców.
W Częstochowie działało 135 obwodów do głosowania: 126 stałych i 9 odrębnych, które zorganizowano w szpitalach, domach pomocy społecznej, hospicjum oraz areszcie śledczym.
Tło polityczne i zarzuty wobec prezydenta
Krzysztof Matyjaszczyk jest prezydentem Częstochowy od 16 lat. Urząd objął w 2010 roku po przedterminowych wyborach, które odbyły się po odwołaniu w referendum poprzedniego, prawicowego prezydenta. Obecnie miastem rządzi koalicja Nowej Lewicy i Koalicji Obywatelskiej.
Inicjatywę referendalną uruchomiono po zatrzymaniu prezydenta przez CBA 25 lutego 2026 roku. Prokuratura przedstawiła mu zarzut przyjęcia co najmniej 40 tys. zł łapówki w zamian za wprowadzenie zmian w budżecie miasta, umożliwiających realizację zamówienia publicznego z korzyścią dla jednego z przedsiębiorców. Łączna kwota korzyści majątkowych, które miał przyjąć, wynosi według śledczych nie mniej niż 129 tys. zł.
Od czasu postawienia zarzutów prezydent ma zakaz pełnienia funkcji, wchodzenia do urzędu i kontaktowania się z pracownikami. Sąd nie uwzględnił jednak wniosku prokuratury o tymczasowe aresztowanie, ani późniejszych wniosków obrońcy o cofnięcie prokuratorskich sankcji.
Stanowisko prezydenta i szersze śledztwo
Krzysztof Matyjaszczyk (zezwolił na podawanie nazwiska) twierdzi, że jest niewinny. W czerwcu opublikował w mediach społecznościowych treść uzasadnienia sądu, który odmówił tymczasowego aresztowania. Z pisma wynika, że zarzuty przyjmowania łapówek mogą być oparte na pomówieniu. Od tego czasu prezydent nie udziela się publicznie.
Śledztwo ma szerszy zasięg – zarzuty postawiono ponad 20 osobom. Jako pierwszy, w październiku 2024 roku, zatrzymany i aresztowany został wicemarszałek województwa śląskiego Bartłomiej S. z Koalicji Obywatelskiej, wcześniej wiceprezydent Częstochowy. Później zarzuty usłyszeli przedsiębiorcy, dwóch radnych (z Lewicy i KO) oraz rektor Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie, który na początku października złożył dymisję.
Kilka tygodni temu prokuratura w Częstochowie wszczęła także odrębne śledztwo dotyczące przekroczenia uprawnień w Biurze Ładu Korporacyjnego częstochowskiego magistratu, któremu szefowała żona prezydenta.
Co dalej po referendum
Jeśli frekwencja przekroczy wymagane progi, referendum będzie ważne, a jego wyniki będą wiążące. W przypadku odwołania prezydenta, konieczne będzie przeprowadzenie przedterminowych wyborów. Jeśli frekwencja okaże się niższa, Krzysztof Matyjaszczyk pozostanie na stanowisku, choć w dalszym ciągu będzie obowiązywał go zakaz pełnienia funkcji nałożony przez prokuraturę.
Najważniejsze fakty
| Element | Szczegóły |
|---|---|
| Data referendum | 25 października 2026 |
| Minimalna frekwencja (prezydent) | 29,47 proc. (46 625 głosów) |
| Minimalna frekwencja (rada miasta) | 30,81 proc. (48 754 głosów) |
| Liczba obwodów | 135 (126 stałych, 9 odrębnych) |
Mieszkańcy Częstochowy mogą spodziewać się oficjalnych wyników w nocy z soboty na niedzielę lub wczesnym rankiem. Niezależnie od wyniku, sprawa pozostaje otwarta – śledztwo prokuratorskie dotyczące zarzutów korupcyjnych wobec prezydenta i innych osób jest w toku.
Źródło: RMF24 – Polska – https://www.rmf24.pl/regiony/slaskie/news-referendum-w-czestochowie-zakonczone-czy-udalo-sie-odwolac-p,nIdn,1023350
Źródła i weryfikacja
Materiał przygotowano jako praktyczną notatkę redakcyjną. Przed decyzjami prawnymi, finansowymi lub urzędowymi sprawdzaj dane w źródle pierwotnym.
- Oficjalne źródła i weryfikacja redakcyjna