Koszty chorób w Polsce znacząco obciążają gospodarkę, wykraczając daleko poza wydatki Narodowego Funduszu Zdrowia. Według raportów EconMed Europe, rak piersi oraz choroby siatkówki (AMD i DME) kosztowały polską gospodarkę w 2024 roku blisko 27,5 mld zł. Wydatki NFZ stanowiły zaledwie ułamek tych sum – 20 proc. w przypadku raka piersi i 8 proc. dla chorób siatkówki.
Rzeczywisty rachunek za choroby
Eksperci podkreślają, że skupianie się wyłącznie na wydatkach NFZ zniekształca pełny obraz kosztów. Do całkowitego bilansu należy doliczyć pieniądze wydawane bezpośrednio przez pacjentów, koszty absencji chorobowych, renty, spadek produktywności, pracę opiekunów oraz utratę samodzielności. Dr Michał Seweryn, wiceprezes EconMed Europe, wskazuje, że obecne wskaźniki nie odzwierciedlają w pełni rzeczywistości, ignorując szeroki zakres kosztów pośrednich i tych ponoszonych z kieszeni pacjentów.
Raporty EconMed Europe szczegółowo analizują dwa obszary. Pierwszy dotyczy opieki onkologicznej nad pacjentkami z rakiem piersi, a drugi leczenia chorób siatkówki, takich jak zwyrodnienie plamki związane z wiekiem (AMD) i cukrzycowy obrzęk plamki (DME).
Koszty raka piersi i chorób siatkówki
W 2024 roku leczenie raka piersi objęło ponad 231 tys. Polek, a całkowite koszty oszacowano na 18 mld zł. Z tego NFZ pokrył 3,58 mld zł (20 proc.), natomiast pacjentki poniosły bezpośrednie koszty w wysokości 1,38 mld zł (7 proc.).
W przypadku chorób siatkówki, które dotknęły ponad 339 tys. pacjentów, całkowite koszty leczenia wyniosły ponad 9,4 mld zł. Wydatki pacjentów przekroczyły 750 mln zł, a NFZ przeznaczył na ten cel 767 mln zł, co w obu przypadkach stanowiło 8 proc. całkowitych kosztów.
Najważniejsze fakty
| Choroba | Całkowite Koszty (2024) | Wydatki NFZ | Udział NFZ |
|---|---|---|---|
| Rak piersi | 18 mld zł | 3,58 mld zł | 20% |
| Choroby siatkówki | 9,4 mld zł | 767 mln zł | 8% |
Dominacja kosztów pośrednich
Największą część tych sum stanowią koszty pośrednie, które nie są związane bezpośrednio z fakturami za leki czy leczenie szpitalne. Obejmują one utraconą produktywność z powodu nieobecności w pracy, pracę nieodpłatną oraz nieformalną opiekę udzielaną przez bliskich. Dr Seweryn podkreśla, że w przypadku raka piersi koszty pośrednie stanowią 73 proc. wszystkich wydatków, a dla chorób siatkówki – aż 85 proc.
Konsekwencje dla rynku pracy i finansów rodzin
Choroby mają bezpośredni wpływ na aktywność zawodową. Raporty pokazują, że 66 proc. pacjentek z rakiem piersi zrezygnowało z pracy, a te, które pozostały aktywne zawodowo, korzystały ze zwolnień lekarskich średnio przez 31 dni w roku. Produktywność pracujących pacjentek obniżyła się do 58 proc. Około połowa pacjentek przeznaczała część urlopu wypoczynkowego na leczenie.
W przypadku AMD i DME, gdzie szczyt zachorowań przypada na wiek 60-75 lat, co trzeci pracujący pacjent zredukował wymiar pracy średnio o 13 godzin tygodniowo. Częste wizyty w ośrodkach medycznych były trudnością dla 37 proc. pacjentów.
Zły stan zdrowia obciąża również rodziny, które często przejmują obowiązki opiekuńcze, organizują transport i ograniczają własną aktywność zawodową. Dr Seweryn zauważa, że każda złotówka wydana przez NFZ na leczenie generuje 3 zł kosztów dla chorych i ich rodzin. Leczenie powinno być postrzegane jako inwestycja, która może ograniczać późniejsze straty gospodarcze, umożliwiając pacjentom dłuższą aktywność zawodową i samodzielność.
Zdrowie jako inwestycja w gospodarkę
Dominika Nawrocka, ekspertka ds. finansów osobistych, podkreśla, że inwestowanie w zdrowie i finanse osobiste to inwestycja z wysoką stopą zwrotu. Dane McKinsey & Company z 2020 roku wskazują, że każdy dolar zainwestowany w ochronę zdrowia przynosi od 2 do 4 dolarów zwrotu gospodarczego.
Dr Jakub Gierczyński, członek Prezydium Rady Ekspertów przy Rzeczniku Praw Pacjenta, dodaje, że dostęp do medycyny na wysokim europejskim poziomie ma kluczowe znaczenie dla całego społeczeństwa, zwłaszcza w kontekście demograficznym. Wskazuje on na depopulację Polski i ogromne straty, które można by uniknąć dzięki lepszej profilaktyce i leczeniu.
Profilaktyka i pełny rachunek chorób
Znaczenie ma nie tylko leczenie, ale także profilaktyka, która zapobiega chorobom lub wykrywa je na wczesnym etapie. Obejmuje to badania przesiewowe, szczepienia i edukację zdrowotną.
Raporty EconMed Europe jasno pokazują, że decyzje dotyczące leczenia i profilaktyki powinny uwzględniać nie tylko budżet NFZ, ale także szersze koszty społeczne i gospodarcze. Skuteczniejsze leczenie, które zmniejsza absencje w pracy, ogranicza wydatki rodzin i pozwala pacjentom dłużej funkcjonować samodzielnie, przynosi korzyści wykraczające poza sam sektor zdrowia. Pełny rachunek chorób powinien ujawniać, ile gospodarka traci, gdy pacjent lub jego bliscy wypadają z pracy lub ponoszą niewidoczne w sprawozdaniach NFZ wydatki.
Źródło: 300Gospodarka, https://300gospodarka.pl/news/koszty-chorob-wieksze-niz-to-co-placi-nfz
Źródła i weryfikacja
Materiał przygotowano jako praktyczną notatkę redakcyjną. Przed decyzjami prawnymi, finansowymi lub urzędowymi sprawdzaj dane w źródle pierwotnym.
- Oficjalne źródła i weryfikacja redakcyjna