Umowa na czas określony 2025 – limity, wypowiedzenie i nowe zasady

Od 2016 roku w polskim Kodeksie pracy obowiązują limity dotyczące umów na czas określony. Przepisy miały ograniczyć nadużywanie kontraktów terminowych i zapewnić pracownikom większą stabilność zatrudnienia. W 2025 roku reguły te wciąż obowiązują, ale w praktyce wciąż budzą wątpliwości – szczególnie przy liczeniu trzeciej umowy, okresów wypowiedzenia oraz wyjątków dla niektórych branż.

Poniżej wyjaśniamy, jak działają limity umów terminowych, kiedy pracodawca może wypowiedzieć umowę bez zachowania okresu wypowiedzenia oraz jakie grupy pracowników są wyłączone spod tych przepisów.

Ile umów na czas określony można podpisać?

Zgodnie z art. 251 Kodeksu pracy, maksymalna liczba umów na czas określony zawieranych między tymi samymi stronami wynosi trzy. Po przekroczeniu tego limitu czwarta umowa automatycznie staje się umową na czas nieokreślony, o ile przerwy między kolejnymi kontraktami nie były dłuższe niż trzy miesiące.

W praktyce oznacza to, że pracodawca może zaproponować pracownikowi maksymalnie trzy umowy terminowe. Jeśli po ich wygaśnięciu strony chcą kontynuować współpracę, konieczne jest przejście na umowę bezterminową.

Warto pamiętać, że limit trzech umów dotyczy wszystkich kontraktów terminowych zawartych między tymi samymi stronami – niezależnie od długości poszczególnych umów. Przerwa dłuższa niż trzy miesiące „resetuje” licznik, ale tylko wtedy, gdy między umowami nie doszło do kontynuacji zatrudnienia.

Limit 33 miesięcy – jak liczyć?

Oprócz limitu liczby umów obowiązuje również maksymalny łączny czas trwania umów terminowych – 33 miesiące. Po przekroczeniu tego okresu pracownik nabywa prawo do umowy na czas nieokreślony, chyba że przerwa między umowami wyniosła co najmniej trzy miesiące.

Przykład: jeśli pierwsza umowa trwała 12 miesięcy, druga 12 miesięcy, a trzecia 9 miesięcy, łączny okres wynosi 33 miesiące. Czwarta umowa, nawet jeśli byłaby podpisana po przerwie krótszej niż trzy miesiące, automatycznie staje się bezterminowa.

Ważne: do limitu 33 miesięcy wlicza się również okresy zatrudnienia na podstawie umowy na okres próbny, jeśli po jej zakończeniu strony podpisały kolejną umowę terminową. Nie wlicza się natomiast urlopów bezpłatnych ani okresów nieświadczenia pracy.

Kiedy pracodawca może wypowiedzieć umowę?

Umowa na czas określony może być wypowiedziana przez każdą ze stron, ale tylko wtedy, gdy została zawarta na okres dłuższy niż 6 miesięcy. W takim przypadku obowiązuje dwutygodniowy okres wypowiedzenia, chyba że strony ustaliły inaczej w umowie.

Pracodawca może również rozwiązać umowę bez wypowiedzenia (w trybie dyscyplinarnym) w ściśle określonych przypadkach:
– ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych,
– popełnienie przestępstwa uniemożliwiającego dalsze zatrudnienie,
– zawiniona utrata uprawnień koniecznych do wykonywania pracy.

W takich sytuacjach pracownikowi przysługuje odwołanie do sądu pracy w ciągu 14 dni od otrzymania oświadczenia o rozwiązaniu umowy.

Wyjątki od limitów – kto nie podlega ograniczeniom?

Nie wszyscy pracownicy są objęci limitem trzech umów i 33 miesięcy. Przepisy wyłączają spod tych ograniczeń:
– umowy na czas określony zawierane w celu zastępstwa nieobecnego pracownika (np. podczas urlopu macierzyńskiego),
– umowy na okres próbny (ale tylko do 3 miesięcy),
– umowy zawierane przez pracodawcę z pracownikiem na stanowisku związanym z pracą sezonową,
– umowy w przypadku pracy tymczasowej (zgodnie z ustawą o zatrudnianiu pracowników tymczasowych),
– umowy zawierane na czas wykonywania określonej pracy (np. projektowej).

W tych przypadkach pracodawca może zawrzeć więcej niż trzy umowy terminowe bez ryzyka przekształcenia ich w bezterminowe. Należy jednak pamiętać, że każda z tych umów musi być uzasadniona obiektywnymi przyczynami – w razie sporu sąd bada, czy rzeczywiście zachodził wyjątek.

Co sprawdzić przed podpisaniem kolejnej umowy?

Przed podpisaniem czwartej umowy terminowej warto:
– policzyć łączny czas wszystkich dotychczasowych umów terminowych u tego samego pracodawcy,
– sprawdzić, czy przerwa między umowami nie przekroczyła trzech miesięcy,
– upewnić się, że umowa nie jest zawarta w ramach wyjątku (np. zastępstwo, praca sezonowa),
– skonsultować się z inspektorem pracy lub prawnikiem, jeśli istnieją wątpliwości.

Jeśli pracodawca proponuje czwartą umowę terminową, a nie zachodzi żaden wyjątek, pracownik może żądać przekształcenia jej w umowę na czas nieokreślony. W razie odmowy przysługuje odwołanie do sądu pracy.

Więcej informacji na temat limitów umów terminowych znajdziesz w Kodeksie pracy (art. 251) oraz na stronie Państwowej Inspekcji Pracy. W razie wątpliwości warto skorzystać z bezpłatnej porady prawnej w swoim województwie.