Okres wypowiedzenia: jak policzyć dwa tygodnie, miesiąc i trzy miesiące

Długość okresu wypowiedzenia zależy od dwóch rzeczy: rodzaju umowy i stażu u danego pracodawcy. Samo słowo „wypowiedzenie” nie mówi więc, czy umowa skończy się za dwa tygodnie, czy za trzy miesiące — a właśnie od tego zależy, kiedy można zacząć nową pracę i jak zaplanować rozmowy rekrutacyjne.

Poniżej porządkujemy reguły z Kodeksu pracy i pokazujemy, jak sprawdzić własną sytuację bez zgadywania. To materiał dla osób, które dostały pismo od pracodawcy albo same zastanawiają się nad złożeniem wypowiedzenia.

Od czego zależy długość wypowiedzenia

Pierwszy czynnik to rodzaj umowy: na czas nieokreślony, na czas określony albo na okres próbny. Drugi to staż u obecnego pracodawcy, liczony według zasad z art. 36 Kodeksu pracy. Trzeci, często pomijany, to treść samej umowy — szczególnie przy umowach na czas określony, gdzie długość wypowiedzenia wynika z klauzuli wpisanej w kontrakt.

Długość jest taka sama dla wypowiedzenia składanego przez pracownika i przez pracodawcę. Różnią się tylko dodatkowe obowiązki: pracodawca musi podać przyczynę i pouczyć o możliwości odwołania do sądu pracy, pracownik nie ma takich wymogów.

Ile trwa wypowiedzenie

Podstawowy schemat zależy wyłącznie od stażu. Warto zwrócić uwagę, że progi to „co najmniej 6 miesięcy” i „co najmniej 3 lata”, a nie „powyżej”.

Jak liczyć staż u pracodawcy

Do stażu wlicza się wszystkie okresy zatrudnienia u tego samego pracodawcy — także wcześniejsze umowy, w tym umowy na okres próbny i umowy na czas określony, jeśli były zawierane z tą samą firmą. To istotne przy powrocie do poprzedniego miejsca pracy po kilku latach: staż nie zaczyna się wtedy od zera.

Najczęstszy błąd polega na liczeniu doświadczenia z całego CV. Osoba z dwunastoletnim stażem zawodowym, zatrudniona u obecnego pracodawcy od czterech miesięcy, ma dwa tygodnie wypowiedzenia, a nie trzy miesiące. Drugi częsty błąd to pomijanie wcześniejszych umów u tego samego pracodawcy, przez co ktoś z realnym stażem powyżej trzech lat dostaje propozycję miesięcznego okresu zamiast trzymiesięcznego.

Kiedy wypowiedzenie kończy się w sobotę

Reguły liczenia są powiązane z kalendarzem, a nie z datą wręczenia pisma. Okres wyrażony w tygodniach kończy się w sobotę. Okres wyrażony w miesiącach kończy się w ostatnim dniu miesiąca, a sam bieg miesięcznego okresu liczy się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono wypowiedzenie.

Praktyczna konsekwencja: pismo wręczone w połowie marca przy miesięcznym wypowiedzeniu oznacza koniec umowy pod koniec kwietnia, nie pod koniec marca. Data wpisana na piśmie przez pracodawcę bywa myląca, bo nie zawsze uwzględnia tę zasadę. Jeśli data ma znaczenie prawne — na przykład wiąże się z nową umową o pracę — warto potwierdzić wyliczenie w Państwowej Inspekcji Pracy.

Umowa na okres próbny i na czas określony

Przy umowie na okres próbny długość wypowiedzenia zależy od długości samej umowy: trzy dni robocze, jeżeli umowa trwa do dwóch tygodni; tydzień, jeżeli trwa dłużej niż dwa tygodnie, ale krócej niż trzy miesiące; dwa tygodnie przy umowie trzymiesięcznej.

Umowa na czas określony bez klauzuli wypowiedzenia trwa do wskazanej w niej daty i nie wymaga wypowiedzenia. Od 2016 roku umowa na czas określony dłuższa niż sześć miesięcy może zawierać klauzulę o wypowiedzeniu — wtedy obowiązuje dwutygodniowy okres, niezależnie od stażu pracownika.

Kiedy trzy miesiące zmieniają się w miesiąc

Skrócenie trzymiesięcznego wypowiedzenia do jednego miesiąca jest możliwe w sytuacji likwidacji albo upadłości pracodawcy. Wtedy pracownikowi należy się odszkodowanie za pozostałą część okresu wypowiedzenia. Poza tymi przypadkami pracodawca nie może jednostronnie skrócić wypowiedzenia tylko dlatego, że ma ku temu własne powody.

Krótszy koniec umowy jest natomiast zawsze możliwy za zgodą obu stron — to porozumienie stron, a nie wypowiedzenie. Warto odróżnić te dwie sytuacje, bo porozumienie wymaga podpisu pracownika, a wypowiedzenie nie.

Co przysługuje w okresie wypowiedzenia

Gdy wypowiedzenie składa pracodawca, pracownik ma prawo do zwolnienia na poszukiwanie pracy z zachowaniem wynagrodzenia: dwa dni robocze przy wypowiedzeniu dwutygodniowym i miesięcznym, trzy dni robocze przy trzymiesięcznym. Zwolnienie nie przysługuje, gdy to pracownik składa wypowiedzenie.

W tym samym czasie pracodawca powinien udzielić niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego, jeśli pozwala na to organizacja pracy. Niewykorzystany urlop, którego nie da się odebrać przed końcem umowy, rozlicza się ekwiwalentem pieniężnym.

Po otrzymaniu wypowiedzenia od pracodawcy pracownik ma 21 dni na złożenie odwołania do sądu pracy. Świadectwo pracy pracodawca wydaje w ciągu siedmiu dni od zakończenia umowy.

Lista kontrolna przed podpisaniem

• Sprawdź, czy w piśmie jest wskazana przyczyna wypowiedzenia i pouczenie o prawie odwołania do sądu pracy (dotyczy wypowiedzenia składanego przez pracodawcę).
• Porównaj datę końca umowy z zasadą „tygodnie kończą się w sobotę, miesiące w ostatnim dniu miesiąca”.
• Sprawdź staż u tego pracodawcy, uwzględniając wcześniejsze umowy, a nie tylko bieżący kontrakt.
• Przy umowie na czas określony sprawdź, czy zawiera klauzulę wypowiedzenia i jaki ma wymiar.
• Zanotuj datę doręczenia pisma — od niej liczą się terminy, w tym 21 dni na odwołanie.

Czego nie da się ustalić bez dokumentów

Długość wypowiedzenia da się policzyć tylko na podstawie konkretnych papierów: treści umowy, wcześniejszych umów i świadectw pracy u tego samego pracodawcy oraz daty doręczenia pisma. Bez nich każde wyliczenie jest przybliżeniem.

Dodatkową niepewność wprowadzają sytuacje szczególne: ochrona przed wypowiedzeniem w czasie urlopu, choroby czy ciąży, a także spory o to, czy wypowiedzenie w ogóle dotarło do pracownika. W takich sprawach interpretacja przepisów bywa sporna i rozstrzyga ją sąd pracy, a nie poradnik.

Co zrobić dalej

Zbierz komplet dokumentów: bieżącą umowę, poprzednie umowy u tego pracodawcy i pismo z wypowiedzeniem wraz z datą doręczenia. Wylicz staż i porównaj z tabelą powyżej. Jeśli wynik nie zgadza się z datą podaną przez pracodawcę, poproś o wyjaśnienie na piśmie, zanim podpiszesz jakiekolwiek rozliczenie. W sprawach spornych pierwszym krokiem jest konsultacja w Państwowej Inspekcji Pracy, a przy roszczeniach — zachowanie terminu odwołania do sądu pracy.