Brytyjski rząd szykuje przełomową zmianę w sposobie finansowania regionów. Kanclerz skarbu John Healey w swoim pierwszym budżecie, który zostanie ogłoszony w przyszłą środę, przedstawi pakiet decentralizacyjny wart 1,5 miliarda funtów. To odpowiedź na wieloletnie postulaty lokalnych liderów, którzy domagali się większej samodzielności finansowej.
Najważniejsze fakty
| Element pakietu | Szczegóły |
|---|---|
| Nowa pula pożyczkowa | 1,5 mld funtów na inwestycje, do wykorzystania przez regionalnych burmistrzów |
| Fundusz „dobrego wzrostu” | 285 mln funtów w pierwszym roku na priorytety lokalne (mieszkania, transport, rewitalizacja) |
| Wsparcie administracyjne | 150 mln funtów na budowę kompetencji w lokalnych urzędach |
| System od 2028 roku | Część dochodów z podatku dochodowego trafi bezpośrednio do regionów |
Koniec z „czapką w ręku”
Andy Burnham, burmistrz Greater Manchester i jedna z kluczowych postaci promujących decentralizację, zapowiedział, że lokalni liderzy nie będą już musieli „prosić z czapką w ręku” o zgodę na każdy projekt. Burnham, który sam doświadczył ograniczeń obecnego systemu, podkreślił, że zmiana ma na celu przesunięcie władzy z Westminsteru w ręce ludzi, którzy najlepiej znają swoje społeczności.
Nowy mechanizm pożyczkowy o wartości 1,5 mld funtów ma być opracowany we współpracy z burmistrzami w ciągu najbliższych dwóch lat. Regionalni liderzy od dawna narzekali na ograniczone możliwości zaciągania zobowiązań finansowych – w przeciwieństwie do władz lokalnych w USA czy niektórych krajach europejskich, które regularnie emitują własne obligacje.
Fundusz „dobrego wzrostu” na start
W ramach pakietu, w przyszłym roku zostanie uruchomiony fundusz „dobrego wzrostu” o wartości 285 mln funtów. Środki te będą przeznaczone na priorytety wskazane przez lokalnych liderów – mogą to być inwestycje mieszkaniowe, transportowe lub rewitalizacja centrów miast.
Równocześnie kanclerz ogłosi 150 mln funtów wsparcia dla lokalnych urzędów, które muszą zwiększyć swoje kompetencje administracyjne, by móc zarządzać coraz większymi budżetami. W skarbcu istnieją obawy, czy niektóre władze lokalne są w stanie sprostać tym wyzwaniom.
Długoterminowa zmiana od 2028 roku
Fundusz „dobrego wzrostu” ma być rozwiązaniem tymczasowym. Od 2028 roku wejdzie w życie nowy system, w ramach którego część dochodów z podatku dochodowego będzie bezpośrednio przekazywana do regionów. Pomysł ten został po raz pierwszy zaproponowany przez poprzedniczkę Healey’a, Rachel Reeves, jeszcze za rządów Keira Starmera.
Szczegóły nowego systemu mają zostać ogłoszone podczas budżetu. Lokalni liderzy będą mogli zatrzymać część dodatkowych dochodów wygenerowanych przez silniejszą lokalną gospodarkę, co ma stanowić zachętę do wspierania polityki prorozwojowej.
Zmiana w myśleniu o państwie
Pakiet decentralizacyjny został opracowany we współpracy z jednostką No 10 North, która od tygodni prowadzi regularne spotkania z lokalnymi liderami, pytając o bariery hamujące wzrost gospodarczy. Efektem tych rozmów jest także zmiana w tzw. „zielonej księdze” – zbiorze wytycznych dotyczących finansowania projektów publicznych. Nowe zasady pozwolą na łączenie projektów, które wspólnie mogą przyspieszyć rozwój, na przykład budowę mieszkań i infrastruktury transportowej.
Biała księga rządu dotycząca „przeprogramowania państwa”, która ma zostać opublikowana po budżecie, przedstawi szczegóły przebudowy administracji centralnej w związku z przekazywaniem kompetencji z Whitehallu do regionów.
Kontekst budżetowy
Oprócz pakietu decentralizacyjnego, budżet Healey’a ma zawierać wsparcie dla uboższych gospodarstw domowych dotkniętych rosnącymi kosztami energii, które wzrosły w wyniku konfliktu na Bliskim Wschodzie. Kanclerz zapowiedział, że chce zapewnić „przestrzeń do oddychania” zarówno gospodarstwom domowym, jak i firmom.
Oczekuje się również umiarkowanych podwyżek podatków, w tym dla banków. Healey ma także przedstawić plan pełnego finansowania czteroletniego programu inwestycji obronnych, ogłoszonego pod koniec rządów Keira Starmera. Nie należy się jednak spodziewać deklaracji dotyczącej wydatków na obronność na poziomie 3% PKB – ta decyzja prawdopodobnie zostanie odroczona do przyszłorocznego przeglądu wydatków.
Źródło: The Guardian World, https://www.theguardian.com/uk-news/2026/oct/24/andy-burnham-john-healey-first-budget-devolution-growth-package
Źródła i weryfikacja
Materiał przygotowano jako praktyczną notatkę redakcyjną. Przed decyzjami prawnymi, finansowymi lub urzędowymi sprawdzaj dane w źródle pierwotnym.
- Oficjalne źródła i weryfikacja redakcyjna