Komisja Europejska finalizuje plany zaostrzenia zasad wjazdu dla obywateli Rosji do strefy Schengen. Bruksela argumentuje, że obecny system wizowy stwarza luki wykorzystywane przez służby specjalne do prowadzenia działań hybrydowych przeciwko państwom członkowskim. Projekt nowelizacji przepisów ma zostać przedstawiony w styczniu 2027 roku.
Pomysłodawcami zmian są przede wszystkim państwa wschodniej flanki UE, w tym Polska, Szwecja i Estonia, które od miesięcy alarmują o rosnącym zagrożeniu ze strony Rosji. W 2025 roku wydano prawie 478 tysięcy wiz turystycznych Schengen obywatelom Rosji, z czego znaczną część stanowiły wizy wielokrotnego wjazdu. To właśnie ten instrument – umożliwiający swobodne podróżowanie po całej strefie bez dodatkowych kontroli – budzi największe obawy ekspertów ds. bezpieczeństwa.
Najważniejsze fakty
| Fakt | Szczegóły |
|---|---|
| Liczba wydanych wiz w 2025 r. | ok. 478 tys. wiz turystycznych Schengen dla Rosjan |
| Postulujący zmiany | Polska, Szwecja, Estonia oraz 6 innych państw UE, Islandia i Norwegia |
| Planowany termin nowelizacji | Styczeń 2027 r. |
| Główne zagrożenie | Wykorzystanie wiz przez byłych żołnierzy i agentów do ataków hybrydowych |
Obawy przed napływem byłych żołnierzy
Szczególnym niepokojem napawa możliwość wjazdu do UE byłych kombatantów walczących po stronie Rosji w Ukrainie. Estoński minister spraw zagranicznych Margus Tsahkna szacuje, że chodzi o około 650 tysięcy osób. W jego ocenie, wielu z nich może zostać zwerbowanych przez rosyjskie służby specjalne do działań dywersyjnych na terenie Europy.
– Duża liczba tych byłych kombatantów przyjedzie do Europy, wspierana przez rosyjskie służby specjalne. Przejmą oni naszą zorganizowaną przestępczość, będą uzbrojeni i wspierani przez Rosję, by dokonywać ataków terrorystycznych lub uderzeń na nasze społeczeństwa – powiedział Tsahkna w rozmowie z POLITICO Europe.
Estonia zaproponowała całkowity zakaz wjazdu dla byłych żołnierzy rosyjskich sił zbrojnych, który miałby być egzekwowany indywidualnie, „osoba po osobie”. Szwedzki minister sprawiedliwości Gunnar Strömmer dodał, że luki w systemie wizowym są oczywiste i stanowią realne zagrożenie.
– To oczywiste, że mamy słabości w naszym systemie, które mogą być wykorzystywane przez naszych wrogów – stwierdził Strömmer. – Komisja przygotowuje propozycję, która według tego, co słyszałem, powinna zostać ogłoszona w styczniu. Z punktu widzenia Szwecji chcielibyśmy, by stało się to jeszcze wcześniej.
Presja na Brukselę rośnie
W czerwcu 2026 roku grupa ministrów z dziewięciu państw członkowskich, a także Islandii i Norwegii, wystosowała list do Komisji Europejskiej, w którym wezwała do „bardziej jednolitego i skoordynowanego podejścia” do wydawania wiz rosyjskich obywateli. Sygnatariusze podkreślili, że restrykcyjna polityka wizowa jest kluczowa dla bezpieczeństwa i integralności strefy Schengen.
– Podzielone podejście grozi osłabieniem, a nawet zniesieniem presji, którą chcemy wywierać na Federację Rosyjską – napisali ministrowie.
Komisarz UE ds. migracji Magnus Brunner przyznał, że po początkowym spadku liczby wydawanych wiz, trend się odwrócił. – Liczby już nie maleją – powiedział Brunner. – Nalegamy na państwa członkowskie, by lepiej wykonywały swoją pracę i wydawały mniej wiz obywatelom Rosji. Prace postępują.
Brunner dodał, że wniosek Komisji w sprawie ograniczenia wiz „na początku przyszłego roku ma sens” i będzie szedł w parze z nowymi przepisami wizowymi.
Co zmieni się dla Polaków?
Choć zmiany dotyczą bezpośrednio obywateli Rosji, dla polskich czytelników mają one istotne znaczenie. Polska od dawna należy do grupy państw najbardziej narażonych na działania hybrydowe ze strony Moskwy. Zaostrzenie polityki wizowej to element szerszej strategii ochrony granic zewnętrznych UE i ograniczenia ryzyka infiltracji.
W praktyce, nowe przepisy mogą oznaczać m.in. wyższe opłaty wizowe, dłuższy czas rozpatrywania wniosków, ograniczenie liczby wiz wielokrotnego wjazdu oraz wprowadzenie dodatkowych kontroli bezpieczeństwa. Dla obywateli Rosji, którzy legalnie mieszkają i pracują w UE, zmiany mogą nie być odczuwalne, jeśli będą mogli wykazać stabilne więzi z krajem przyjmującym.
Eksperci zwracają uwagę, że skuteczność nowych regulacji będzie zależeć od ich jednolitego stosowania przez wszystkie państwa członkowskie. Dotychczasowe doświadczenia pokazują, że rozbieżności w egzekwowaniu przepisów wizowych osłabiały ich efekt.
Źródło: POLITICO Europe, https://www.politico.eu/article/russia-visa-passport-control-face-eu-travel-curbs-to-prevent-hybrid-attacks/
Źródła i weryfikacja
Materiał przygotowano jako praktyczną notatkę redakcyjną. Przed decyzjami prawnymi, finansowymi lub urzędowymi sprawdzaj dane w źródle pierwotnym.
- Oficjalne źródła i weryfikacja redakcyjna