Tajemnica syndromu hawańskiego wciąż nierozwiązana. Nowe dowody wskazują na Rosję

Tajemnicze przypadki dotkliwych bólów głowy, szumów usznych i utraty pamięci wśród amerykańskich dyplomatów i oficerów wywiadu od lat budzą kontrowersje. Najnowsze śledztwo dziennikarskie, którego wyniki opisuje „The Guardian”, wskazuje, że za tzw. syndromem hawańskim może stać rosyjski wywiad, a część amerykańskich służb miała tuszować sprawę.

Sprawa powróciła po tym, jak latem 2026 roku odwołano oficjalną ocenę społeczności wywiadowczej USA z 2023 roku, która mówiła, że ataki są „bardzo mało prawdopodobne”. Decyzję podjął odchodzący dyrektor wywiadu narodowego za czasów Donalda Trumpa, uznając wcześniejszą analizę za wadliwą.

Najważniejsze fakty:
| Fakt | Szczegóły |
|——|———–|
| Liczba ofiar | Dziesiątki oficerów CIA na całym świecie |
| Pierwsze przypadki | 2016 rok, Hawana (Kuba) |
| Główne objawy | Ból głowy (9/10 w skali bólu), szumy uszne, mgła mózgowa, utrata równowagi |
| Oficjalny status | Ocena z 2023 roku („bardzo mało prawdopodobne, by stał za tym wróg”) została odwołana w 2026 |

Atak w Warszawie i Londynie

Jednym z kluczowych przypadków opisanych przez dziennikarzy jest historia wysokiego rangą oficera CIA, który w kwietniu 2019 roku został obudzony w londyńskim hotelu przez „najgorszy ból głowy w życiu”. Jego ciało było zlane potem, a oczy „wirowały w oczodołach”. Stracił równowagę i nie mógł dojść do łazienki. Następnego dnia nie pamiętał nazwisk kolegów, których znał od lat.

Kilka miesięcy później, we wrześniu 2019 roku, ten sam oficer przebywał w Warszawie. Tam, podczas snu, atak powtórzył się ze zdwojoną siłą. Ból opisał jako „uderzenie kijem bejsbolowym w głowę”. Dwie godziny później ból wrócił. Wtedy po raz pierwszy zaczął podejrzewać, że nie jest to choroba, ale atak z zewnątrz. Schował się na podłodze, gdzie ból nieco zelżał.

To był ostatni raz, gdy doświadczył ostrego ataku, ale przez lata cierpiał na chroniczny ból nerwów, zmęczenie i inne poważne problemy zdrowotne.

Nowe dowody i tuszowanie

Dziennikarze CBS Michael Rey i Oriana Zill de Granados, którzy od dekady badają sprawę, przygotowują książkę, która ma przedstawić dowody na udział Rosji. „The Guardian” uzyskał wcześniejszy dostęp do ich ustaleń.

Prof. David Relman ze Stanforda, który w 2022 roku przewodniczył oficjalnemu panelowi naukowemu ds. syndromu hawańskiego, stwierdził, że część przypadków „najbardziej prawdopodobnie wynika z ekspozycji na impulsowe promieniowanie mikrofalowe”. Jego panel miał dostęp do dokumentacji medycznej i ponad 1000 tajnych dokumentów.

Prof. Relman nie kryje rozczarowania: „Każda rozsądna osoba, która spojrzy na wszystkie dostępne dowody, dojdzie do wniosku, że mogło dojść do tuszowania”.

Teoria o „masowej histerii” upada

Przez lata pojawiały się głosy, że objawy są psychogenne i wynikają z „masowej histerii”. Niektórzy w samej CIA oskarżali poszkodowanych o symulowanie objawów w nadziei na odszkodowanie. Inni naukowcy wskazywali na czynniki środowiskowe, toksyny, a nawet odgłosy świerszczy.

Jednak panel z 2022 roku orzekł, że objawy są „autentyczne i przekonujące” oraz „mogą wynikać z bodźców zewnętrznych”. To otworzyło drogę do ponownej analizy.

Dlaczego to ważne dla polskiego czytelnika?

Sprawa ma bezpośredni związek z Polską. Warszawa była miejscem jednego z najdokładniej udokumentowanych ataków na oficera CIA. Ponadto, Polska jest kluczowym sojusznikiem USA w regionie, a kwestia bezpieczeństwa i zagrożeń hybrydowych ze strony Rosji ma dla nas fundamentalne znaczenie.

Jeśli potwierdzi się, że Rosja dysponuje bronią zdolną do wywoływania takich objawów u amerykańskich oficerów, oznacza to, że podobne operacje mogą być prowadzone także wobec polskich dyplomatów i funkcjonariuszy. Sprawa pokazuje również, jak trudno jest udowodnić ataki z użyciem broni energetycznej i jak łatwo można je zbyć jako „histerię”.

Co dalej?

Dziennikarze CBS zapowiadają publikację książki, która ma zawierać nowe, nieznane wcześniej dowody. Jednocześnie trwa ponowna analiza w amerykańskich służbach wywiadowczych. Ofiary syndromu hawańskiego od lat domagają się oficjalnego uznania, że padły ofiarą ataku, a nie choroby psychicznej.

Sprawa pozostaje nierozwiązana, ale najnowsze doniesienia wskazują, że tajemnica syndromu hawańskiego wcale nie odchodzi do lamusa.

Źródło: The Guardian, https://www.theguardian.com/us-news/ng-interactive/2026/oct/10/havana-syndrome-mystery-cia-russia

Datos clave