Ataki dronów na saudyjską ropę z terytorium Iraku. Test dla premiera al-Zaidiego

Atak dronów na saudyjski rurociąg East-West, do którego doszło 10 września 2026 roku, wystawił na próbę zdolność irackiego premiera Alego al-Zaidiego do kontrolowania zbrojnych frakcji działających na terytorium jego kraju. Uderzenia, które zagroziły około 4 procentom globalnych dostaw ropy i podniosły cenę baryłki Brent powyżej 108 dolarów, pokazują kruchość układu sił w regionie.

Atak i jego konsekwencje

Drony wystartowały z terytorium Iraku, co potwierdził Bagdad. Śledczy zlokalizowali ślady startu w pobliżu rzeki Duwayrij w prowincji Maysan, na obszarze przygranicznym. Żadna grupa nie przyznała się oficjalnie do ataku. Islamska Resistencja w Iraku, będąca parasolem dla profrańskich frakcji, w tym Kataib Hezbollah, zaprzeczyła udziałowi. Wysoki rangą urzędnik irackiego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, cytowany przez Al Jazeerę, wyraził opinię, że za atakiem może stać grupa odłamowa, choć nie zostało to potwierdzone.

Eksperci, jak Michael Knights z Horizon Engage, podchodzą do tych doniesień sceptycznie. Wskazują, że tworzenie „grup frontowych” to stara taktyka, mająca utrudnić przypisanie odpowiedzialności. Jego zdaniem, za atakiem może stać komórka bezpośrednio powiązana z irańskim Korpusem Strażników Rewolucji Islamskiej (IRGC) lub jedna z uznanych frakcji zbrojnych.

Najważniejsze fakty

Reakcja premiera i jej ograniczenia

Premier al-Zaidi zareagował stanowczo. Zdymisjonował dowódcę operacji w Maysan, powołał komisję śledczą i zamknął przejścia graniczne z Iranem. Na ulicach pojawiły się ciężko uzbrojone siły. Jednak obserwatorzy zwracają uwagę, że podobne działania mogą być jedynie gestem, mającym uspokoić żądania Riyadu i Waszyngtonu. To nie pierwszy atak z irackiego terytorium – w lipcu drony uderzyły w saudyjskie instalacje, a w odpowiedzi USA i Arabia Saudyjska przeprowadziły naloty, które zabiły ponad 20 członków irackich Sił Mobilizacji Ludowej (PMF).

Atak ten zagraża ociepleniu relacji iracko-saudyjskich, które zamrożono po inwazji na Kuwejt w 1990 roku, a wznowiono w połowie lat 2010. Lahib Higel z International Crisis Group sugeruje, że atak może być również sygnałem dla premiera al-Zaidiego, który dąży do większego zaangażowania gospodarczego z Arabią Saudyjską. Część frakcji uznaje pomszczenie bojowników zabitych w saudyjskich nalotach za ważniejsze niż interesy biznesowe.

Bilans prób kontroli nad frakcjami

Premier al-Zaidi wielokrotnie deklarował chęć podporządkowania zbrojnych grup państwu. Nakazał bankom egzekwowanie sankcji USA wobec libańskiego Hezbollahu, wezwał parlament do uchwalenia ustawy oddającej broń pod kontrolę państwa i zapowiedział sądzenie za zdradę tych, którzy odmówią rozbrojenia.

Jednak egzekwowanie tych decyzji napotyka opór. W lipcu wojska wysłane do przeszukania siedziby Harakat al-Nujaba na południu Bagdadu zostały odpędzone strzałami ostrzegawczymi. W sierpniu siły antyterrorystyczne aresztowały starszego oficera wywiadu Nujaby, Abbasa al-Yakoubiego, ale sąd zwolnił go po 48 godzinach. Z drugiej strony, sąd w Bagdadzie skazał członka Kataib Hezbollah na 15 lat więzienia za marcowe porwanie amerykańskiej dziennikarki Shelly Kittleson.

Higel ocenia, że premier jest odważniejszy niż jego poprzednicy, a takie wyroki mogą skłonić niższych rangą bojowników do zastanowienia się, czy dana operacja jest „warta 15 lat”. Jednak w szerszej perspektywie nie ma to znaczącego wpływu na system, który się nie zmienia. Trzy frakcje – Kataib Hezbollah, Nujaba i Kataib Sayyid al-Shuhada – wciąż odmawiają rozbrojenia.

Perspektywy i znaczenie dla regionu

Zdaniem Knightsa, irackie siły antyterrorystyczne (CTS) są zdolne do wyeliminowania przywódców większości frakcji, jeśli otrzymałyby wsparcie ze strony przywództwa Iraku, Waszyngtonu i państw Zatoki Perskiej. Problemem jest jednak brak zaufania, że USA przyjdą Irakowi z pomocą w razie potrzeby. Przykład Arabii Saudyjskiej, której prośby o wsparcie w walce z Huti w Jemenie nie zostały wysłuchane, może budzić wątpliwości Bagdadu.

Atak na saudyjski rurociąg jest dla premiera al-Zaidiego najpoważniejszym testem jego obietnic. Pokazuje on, że zbrojne frakcje, niezależnie od tego, czy działają z polecenia Iranu, czy z własnej inicjatywy, są w stanie uderzyć w kluczową infrastrukturę sąsiedniego państwa, destabilizując rynek energetyczny i relacje dyplomatyczne. Dla Polski, jako kraju importującego ropę i gaz, stabilność na Bliskim Wschodzie ma bezpośrednie przełożenie na ceny paliw i bezpieczeństwo energetyczne.

Źródło: Al Jazeera – World, https://www.aljazeera.com/news-analysis/2026/9/16/attacks-on-saudi-oil-expose-iraqi-pms-struggle-to-control-armed-factions?traffic_source=rss