Ukraina w UE a budżet i rolnictwo. Były dyrektor KE wyjaśnia wpływ akcesji na Wspólnotę

Postępy w negocjacjach akcesyjnych

Rozmowy akcesyjne pomiędzy Ukrainą a Unią Europejską nabierają dynamiki w połowie 2026 roku. We wtorek unijni urzędnicy otworzyli drugi klaster negocjacyjny, który skupia się na polityce zagranicznej oraz obronnej Wspólnoty. Zaledwie miesiąc wcześniej oficjalnie zainaugurowano kluczowy pierwszy klaster dotyczący spraw fundamentalnych. Strona ukraińska liczy na szybkie otwarcie kolejnych czterech obszarów: rynku wewnętrznego, konkurencyjności, polityki klimatycznej oraz rolnictwa. W Polsce powszechnie uważa się, że właśnie kwestie rolne mogą okazać się najtrudniejszą partią negocjacji. Wiceminister spraw zagranicznych Ignacy Niemczycki podkreślił podczas wtorkowych rozmów, że Warszawa oczekuje od kandydatów pełnego dostosowania się do restrykcyjnych europejskich standardów produkcji żywności.

Potencjał rolny Ukrainy na tle Unii

O realne wyzwania rolnicze w procesie akcesyjnym agencja prasowa PAP zapytana Jerzego Plewę, byłego dyrektor generalnego Dyrekcji Rolnictwa Komisji Europejskiej oraz wiceministra rolnictwa w czasach polskich negocjacji. Ekspert zauważył, że choć rolnictwo jest niezwykle wrażliwym tematem ze względu na kryzys zbożowy sprzed kilku lat, obawy o całkowite zdominowanie unijnego rynku przez ukraińskie surowce są przesadzone. Ukraina dysponuje 41,3 miliona hektarów gruntów rolnych oraz około 32,7 miliona hektarów gruntów ornych, co stanowiłoby jedną trzecią unijnego potencjału uprawnego. Ponadto na terenie kraju znajduje się blisko 40 procent światowych zasobów żyznych czarnoziemów.

Najważniejsze fakty

Struktura ukraińskiego eksportu żywności

Mimo ogromnego areału rolniczego, ukraiński sektor rolny pozostaje silnie skoncentrowany i zniszczony przez trwającą wojnę. Bank Światowy szacuje straty ukraińskiego rolnictwa na około 70 miliardów euro, co przewyższa roczny budżet całej unijnej Wspólnej Polityki Rolnej wynoszący blisko 55 miliardów euro. Ukraina specjalizuje się głównie w masowej uprawie pszenicy, kukurydzy, rzepaku i nasion słonecznika, będąc globalnym potentatem w segmencie surowcowym. Jednocześnie kraj ten pozostaje importerem netto w tak kluczowych obszarach jak nabiał, wołowina czy wieprzowina. Z powodu słabo rozwiniętego przetwórstwa rolno-spożywczego, całkowity eksport żywności z Ukrainy przed wojną nie przekraczał 30 miliardów dolarów rocznie, co stanowi połowę wyników polskiego sektora przetworzonego.

Konieczność reformy unijnego budżetu

Zdaniem Jerzego Plewy, obawy przeciwników poszerzenia Unii, jakoby ukraińska akcesja dosłownie rozsadziła unijny budżet, są nieuzasadnione, choć bez gruntownej reformy Wspólnej Polityki Rolnej trudno wyobrazić sobie pełną integrację. WPR podlega ciągłym modyfikacjom niezależnie od rozszerzenia Wspólnoty, a trwające prace nad nową perspektywą finansową na lata 2028-2034 zakładają zwiększenie odpowiedzialności poszczególnych państw członkowskich. Podobnie jak Polska przed dwudziestu laty musiała dostosować się do stale zmieniających się mechanizmów unijnych, tak samo Ukraina będzie zmuszona wdrażać reformy w trakcie trwającego procesu dostosowawczego.

Perspektywy dla polskich rolników i rynku

Dla polskich producentów żywności i eksporterów kluczowe znaczenie ma monitorowanie przyszłych zasad dystrybucji dopłat bezpośrednich oraz egzekwowanie europejskich norm środowiskowych i sanitarnych od ukraińskich dostawców. Choć potencjał surowcowy Ukrainy budzi napięcia polityczne i gospodarcze, strukturalne braki w krajowym przetwórstwie oraz powojenne zniszczenia ograniczają natychmiastowe zagrożenie dla stabilności polskich gospodarstw rolnych. Dalszy rozwój sytuacji zależy od kształtu reformy unijnych funduszy rolnych oraz twardych warunków stawianych przez polską dyplomację w kolejnych rundach negocjacji akcesyjnych.

Źródło: Bankier.pl https://www.bankier.pl/wiadomosc/Ukraina-wejdzie-do-UE-i-rozsadzi-budzet-Byly-szef-unijnej-dyrekcji-wyjasnia-9170119.html