USA: Administracja Trumpa otwiera siedliska zagrożonych gatunków na wycinkę i wydobycie

Administracja Trumpa uchyliła w piątek kluczową część ustawy o zagrożonych gatunkach (Endangered Species Act – ESA), finalizując nowe przepisy, które otworzą siedliska zagrożonej dzikiej przyrody na rozwój, wycinkę, górnictwo i inne formy eksploatacji. Decyzja ta oznacza znaczące osłabienie ochrony przyrody, która przez pięćdziesiąt lat skutecznie chroniła 99% gatunków znajdujących się na liście zagrożonych przed wyginięciem.

Przez ostatnie pół wieku ustawa ESA rozszerzała pojęcie „szkody” o niszczenie siedlisk, co oznaczało ochronę nie tylko samych roślin i zwierząt, ale także miejsc kluczowych dla ich przetrwania. Ta interpretacja została potwierdzona przez Sąd Najwyższy w 1995 roku, który orzekł na korzyść ochrony starodrzewów, będących siedliskiem zagrożonych sów plamistych.

Zmiana definicji i jej konsekwencje

Mimo szerokiego poparcia społecznego dla silnej ustawy ESA oraz setek tysięcy komentarzy sprzeciwiających się zmianom, Departament Spraw Wewnętrznych i Departament Handlu USA uznały dotychczasową definicję za „regulacyjną ingerencję, która narusza prawa własności prywatnej”. Nowe przepisy mają na celu jej uchylenie. Zniszczenie siedlisk jest uważane za najsilniejszy czynnik prowadzący do utraty gatunków. Eksperci obawiają się, że ruch ten może spowodować katastrofalne szkody dla gatunków już znajdujących się na skraju wyginięcia.

Najważniejsze fakty

Reakcje i obawy ekspertów

Kristen Boyles, prawniczka z Earthjustice, stwierdziła, że „po raz pierwszy w historii administracja prezydencka twierdzi, że gatunki chronione ustawą o zagrożonych gatunkach nie powinny być bezpieczne przed modyfikacją siedlisk, która niszczy miejsca, gdzie żyją, wychowują młode lub szukają pożywienia”. Stephanie Kurose, zastępczyni dyrektora ds. rządowych w Center for Biological Diversity, nazwała ten plan „wyrokiem śmierci dla rosomaków, motyli monarchy, manatów florydzkich i wielu innych zwierząt i roślin, które desperacko potrzebują naszej pomocy”.

Globalny kontekst wymierania

Osłabienie regulacji następuje w obliczu globalnego kryzysu wymierania, z kryzysem klimatycznym dodającym nowe wyzwania do procesu odnowy. Według oceny Międzyrządowej Platformy Naukowo-Politycznej ds. Bioróżnorodności i Usług Ekosystemowych (IPBES) z 2019 roku, około miliona gatunków jest zagrożonych wyginięciem, w tym około 40% płazów oraz jedna trzecia koralowców rafotwórczych, ssaków morskich i rekinów. Owady, uznawane za podstawę bioróżnorodności i fundament większości ekosystemów na Ziemi, gwałtownie zanikają.

Wpływ na polski rynek pracy i gospodarkę

Chociaż decyzja dotyczy bezpośrednio Stanów Zjednoczonych, ma ona szersze implikacje dla globalnego podejścia do ochrony środowiska. Osłabienie standardów ochrony siedlisk w USA może mieć wpływ na międzynarodowe negocjacje klimatyczne oraz politykę środowiskową innych krajów, w tym Polski. Firmy działające na arenie międzynarodowej, w tym te z sektorów takich jak budownictwo, energetyka czy górnictwo, mogą być narażone na zmieniające się regulacje i oczekiwania społeczne dotyczące zrównoważonego rozwoju. Dla polskich przedsiębiorstw, zwłaszcza tych eksportujących do USA lub działających w sektorach wrażliwych środowiskowo, oznacza to konieczność monitorowania globalnych trendów i dostosowywania swoich strategii do rosnących wymagań w zakresie odpowiedzialności społecznej i ekologicznej.

Wyzwania prawne i przyszłość ochrony

Adwokaci ochrony środowiska już przygotowują się do zakwestionowania nowej interpretacji „szkody”. Boyles podkreśla, że „nie ma żadnego wsparcia dla przepisów administracji Trumpa – ani naukowego, ani prawnego, ani publicznego. Spotkamy się z administracją Trumpa w sądzie”.

Źródło: The Guardian World (https://www.theguardian.com/us-news/2026/jul/10/epa-rollback-endangered-habitats-logging-mining)