Iran oskarża USA o naruszenie porozumienia pokojowego po atakach w rejonie Cieśniny Ormuz

Iran oskarżył Stany Zjednoczone o naruszenie porozumienia mającego na celu zakończenie wojny między obiema stronami. Zarzuty pojawiły się po tym, jak wojska USA przeprowadziły ataki w rejonie Cieśniny Ormuz i cofnęły tymczasowe zawieszenie sankcji na eksport irańskiej ropy. Według amerykańskiego dowództwa wojskowego, ataki te były odpowiedzią na wcześniejsze irańskie uderzenia na trzy statki handlowe, które we wtorek przepływały przez Cieśninę Ormuz.

Incydent ten ponownie podważa zawieszenie broni, które obowiązywało od kwietnia i porozumienie podpisane w zeszłym miesiącu, zakładające 60 dni negocjacji w sprawie irańskiego programu nuklearnego i trwałego zakończenia działań wojennych.

Nowe ataki i cofnięcie sankcji

Amerykańskie dowództwo centralne (Centcom) oświadczyło, że „wykazana agresja Iranu była nieuzasadniona, niebezpieczna i stanowiła wyraźne naruszenie zawieszenia broni”. Wskazano na trzy tankowce, w tym katarski statek LNG, które zostały zaatakowane w ciągu kilku godzin w cieśninie. Ataki USA, które rozpoczęły się w środę wczesnym rankiem, były wymierzone w irańskie wyrzutnie broni, obronę powietrzną i systemy nadzoru wybrzeża. Operacja miała trwać kilka godzin. Irańskie media państwowe poinformowały o serii eksplozji na irańskiej wyspie Qeshm w Cieśninie Ormuz oraz w miastach Sirik i Bandar Abbas.

Ministerstwo Spraw Zagranicznych Iranu zarzuciło USA wielokrotne naruszenia memorandum o porozumieniu (MOU) i ostrzegło przed podjęciem „zdecydowanych środków” w odpowiedzi. Wśród naruszeń, na które wskazało ministerstwo, było cofnięcie przez Departament Skarbu USA we wtorek tymczasowego zawieszenia sankcji na sprzedaż irańskiej ropy. Sankcje te zostały zniesione w zeszłym miesiącu po podpisaniu MOU, ale przywrócono je po atakach na statki w Cieśninie Ormuz.

Kontrowersje wokół zniesienia sankcji

Zniesienie sankcji na eksport irańskiej ropy było kontrowersyjne wśród krytyków porozumienia Trumpa z Iranem. Twierdzili oni, że oznaczało to rezygnację z kluczowego narzędzia nacisku ekonomicznego, zanim jeszcze rozpoczęły się negocjacje w sprawie programu nuklearnego.

Katarskie Centrum Operacji Handlu Morskiego Wielkiej Brytanii (UKMTO) podało, że katarski tankowiec Al Rekayyat był wśród statków zaatakowanych we wtorek, gdy próbował wypłynąć z cieśniny w kierunku Zatoki Omańskiej. Katar, który pełnił rolę mediatora w rozmowach między Waszyngtonem a Teheranem, uznał atak za „poważne i wyraźne naruszenie” prawa międzynarodowego i obarczył Iran pełną odpowiedzialnością za akt agresji. Wszystkie trzy tankowce zostały trafione w pobliżu Omanu, który zaproponował nowy korytarz żeglugowy wzdłuż swojego wybrzeża. Iran sprzeciwia się tej propozycji, ponieważ domaga się opłat za korzystanie z cieśniny.

Niejasności w porozumieniu

Iran twierdzi, że memorandum o porozumieniu zostało celowo sformułowane tak, aby pozostawić mu, w porozumieniu z Omanem, zarządzanie ponownym otwarciem cieśniny w celu przywrócenia ruchu handlowego do poziomu sprzed wojny w ciągu 30 dni. Eksperci wskazują, że niejasne sformułowanie MOU doprowadziło do różnych interpretacji porozumienia przez obie strony, a powtarzające się nieporozumienia stanowią ciągłe zagrożenie dla zawieszenia broni.

Ataki USA miały miejsce podczas trwającego kilkanaście dni pogrzebu Najwyższego Przywódcy Iranu, Ajatollaha Alego Chameneiego, który zginął na początku wojny. We wtorek w świętym mieście Qom zebrały się ogromne tłumy żałobników, niosących flagi i transparenty, porównujące Chameneiego do czczonych szyickich męczenników. Niektóre transparenty nosiły napisy „ZABIĆ TRUMPA”.

Najważniejsze fakty

Dla czytelników Praca Gazeta, rozwój sytuacji w rejonie Cieśniny Ormuz ma znaczenie ze względu na potencjalny wpływ na globalne rynki energii i handlu. Cieśnina Ormuz jest kluczowym punktem tranzytowym dla ropy naftowej, a wszelkie zakłócenia w tym regionie mogą prowadzić do wzrostu cen paliw i niestabilności gospodarczej, co bezpośrednio dotyka polskie przedsiębiorstwa i konsumentów. Wzrost napięć może również wpłynąć na łańcuchy dostaw i koszty importu, co ma bezpośrednie przełożenie na ceny towarów i usług w Polsce.

Źródło: The Guardian World (https://www.theguardian.com/world/2026/jul/08/iran-us-war-ceasefire-peace-agreement-strikes-strait-of-hormuz)