UE szykuje zaostrzenie sankcji wobec Rosji wbrew polityce Trumpa. Summit w Brukseli kluczowy dla przyszłości Ukrainy

Unia Europejska szykuje się do bezprecedensowego starcia z administracją Donalda Trumpa w sprawie polityki wobec Rosji. Podczas czwartkowego szczytu w Brukseli europejscy liderzy mają wezwać do zaostrzenia sankcji na Moskwę, podczas gdy prezydent USA, wbrew stanowisku sojuszników, zawarł porozumienie z Władimirem Putinem w celu złagodzenia ograniczeń na eksport rosyjskiego oleju napędowego. Rozbieżność ta ujawnia coraz głębszy podział w kwestii zakończenia wojny na Ukrainie.

Szczyt w cieniu porozumienia Trump-Putin

Projekt wspólnego oświadczenia, do którego dotarł POLITICO Europe, wskazuje, że unijni przywódcy zamierzają wezwać do dalszych sankcji oraz środków wymierzonych w rosyjskie przychody z ropy naftowej. Rządy państw UE odrzucają tym samym twierdzenia Trumpa, jakoby udało mu się wynegocjować zawieszenie broni w sektorze energetycznym między Rosją a Ukrainą. Europejscy liderzy argumentują, że ograniczanie dochodów Kremla z energii pozostaje kluczowe dla zmuszenia Putina do zakończenia wojny.

Premier Polski Donald Tusk, przemawiając na konferencji bezpieczeństwa w Warszawie, wyraźnie określił stanowisko: „Rosja nie jest zainteresowana deeskalacją, zawieszeniem broni ani pokojem. Dlatego pojadę do Brukseli, aby poprosić partnerów o poważne rozważenie zwiększenia sankcji wobec Rosji”.

Kanclerz Niemiec Friedrich Merz również opowiedział się za dalszymi restrykcjami, wskazując na kontynuowane ataki Moskwy na ukraińską infrastrukturę energetyczną. „Rosja będzie negocjować w dobrej wierze tylko pod presją” – powiedział Merz. „Po bezmyślnych atakach Moskwy na cywilne dostawy energii na Ukrainie, musimy jeszcze zaostrzyć sankcje”.

Największy pakiet sankcji w historii UE

W poniedziałek ministrowie spraw zagranicznych UE zatwierdzili największe jak dotąd rozszerzenie listy sankcyjnej wobec Rosji, obejmujące ponad 1600 osób i podmiotów. Komisja Europejska przygotowuje również 23. pakiet sankcji sektorowych, który – według informacji ukraińskiego urzędnika zaznajomionego z negocjacjami – ma zostać przedstawiony rządom państw członkowskich do końca roku.

Podobne stanowisko zajmują inne państwa europejskie. Wielka Brytania i Norwegia zobowiązały się do zwiększenia presji na Moskwę. „Ważne jest, aby sankcjonować Rosję, aby nie finansować wojny” – powiedział norweski minister obrony Tore O. Sandvik, wzywając do zamknięcia luk w istniejących restrykcjach.

Polityka Trumpa pod znakiem wyborów

Za zamkniętymi drzwiami wielu europejskich dyplomatów postrzega nagły zwrot Trumpa w kierunku złagodzenia ograniczeń na rosyjską energię jako podyktowany przede wszystkim wewnętrznymi problemami politycznymi przed listopadowymi wyborami do Kongresu USA. Prezydent znajduje się pod rosnącą presją z powodu cen paliw, które gwałtownie wzrosły od czasu wybuchu wojny USA-Iran.

Porozumienie z Putinem ma na celu uwolnienie dodatkowych 4,8 miliona ton rosyjskiego oleju napędowego na rynki światowe w nadchodzących miesiącach. Europejscy i ukraińscy urzędnicy kwestionują jednak, czy dodatkowa podaż przyniesie znaczącą różnicę, wskazując, że całkowita obiecana ilość odpowiada jedynie około 10 dniom zapotrzebowania USA. „To chodzi o wybory” – powiedział jeden z urzędników UE. „Obiecał obniżyć ceny, ale potem zdecydował się na wojnę z Iranem”.

Urzędnicy kwestionują również, czy Putin zamierza honorować rzekome zawieszenie broni w sektorze energetycznym ogłoszone przez Trumpa. Rosja nadal atakuje ukraińską infrastrukturę energetyczną, a Kijów twierdzi, że nie był konsultowany w sprawie tego porozumienia.

Europa wzywa USA do egzekwowania własnych sankcji

Spór ożywił także europejskie apele o egzekwowanie przez Waszyngton własnych sankcji wobec Moskwy. Donald Tusk wezwał Europę i Stany Zjednoczone do wspólnego działania, aby pokazać Rosji gotowość do nałożenia surowszych środków. Szefowa unijnej dyplomacji Kaja Kallas wezwała Waszyngton do dostosowania swojego podejścia do Brukseli.

Kallas wskazała na ustawę sankcyjną wobec Rosji, której autorem był zmarły republikański senator Lindsey Graham, podpisaną przez Trumpa w zeszłym miesiącu, ale jeszcze w pełni nie wdrożoną. Europejscy urzędnicy chcą, aby administracja USA korzystała z tych narzędzi, zamiast luzować ograniczenia na rosyjski eksport.

Niektórzy Republikanie również wzywają do ostrzejszych działań. „Myślę, że musimy wdrażać ustawę o sankcjach wobec Rosji” – powiedział republikański kongresman Dan Crenshaw podczas konferencji w Warszawie.

Co dalej? Test dla jedności Zachodu

Spór rodzi szersze pytania w Europie o zależność od Waszyngtonu, zwłaszcza w obliczu doniesień, że amerykańscy urzędnicy grozili ograniczeniem dostępu Ukrainy do amerykańskiej broni, jeśli Kijów nie zaprzestanie ataków na rosyjskie rafinerie. Europejski komisarz ds. obrony Andrius Kubilius, nie odnosząc się bezpośrednio do tych doniesień, stwierdził, że Europa musi pilniej wziąć „główną odpowiedzialność” za własną obronę, gdy Waszyngton zmniejsza swoją obecność wojskową na kontynencie.

Najważniejszym testem będzie jednak czwartkowy szczyt UE. Europejscy liderzy będą dążyć do utrzymania presji na Moskwę, nawet gdy ich najpotężniejszy sojusznik porusza się w przeciwnym kierunku. Dla Polski i innych państw wschodniej flanki NATO stawka jest szczególnie wysoka – od spójności polityki sankcyjnej zależy nie tylko presja na Rosję, ale także wiarygodność Zachodu wobec agresora.

Źródło: POLITICO Europe, „Europe pushes tougher line on Russia in growing split with Trump”, https://www.politico.eu/article/europe-pushes-tougher-line-russia-split-with-trump/