Sędzia Sądu Najwyższego USA wycofuje się z głośnej sprawy klimatycznej. Powodem udziały w koncernach naftowych

Sędzia Sądu Najwyższego Stanów Zjednoczonych Samuel Alito ogłosił w poniedziałek swoją recuzję, czyli wyłączenie się z udziału w przełomowej sprawie dotyczącej odpowiedzialności koncernów paliwowych za zmianę klimatu. Decyzja zapadła po tygodniach presji ze strony organizacji obywatelskich, które zwracały uwagę na potencjalny konflikt interesów wynikający z posiadanych przez sędziego udziałów w spółkach naftowych.

Sprawa Suncor Energy i ExxonMobil przeciwko władzom Boulder w Kolorado to jedna z kilkudziesięciu podobnych spraw, w których lokalne samorządy oskarżają gigantów paliwowych o celowe wprowadzanie w błąd opinii publicznej na temat wpływu spalania paliw kopalnych na klimat. Na szali leżą potencjalnie miliardy dolarów odszkodowań.

Najważniejsze fakty
| Fakt | Szczegóły |
|——|———–|
| Decyzja | Sędzia Samuel Alito wycofał się ze sprawy Suncor v. Boulder |
| Powód | Presja opinii publicznej i organizacji etycznych ws. udziałów w spółkach naftowych |
| Udziały sędziego | Alito posiada akcje ConocoPhillips i Phillips 66 (nie Suncor ani Exxon) |
| Stawka sprawy | Miliardy dolarów odszkodowań, precedens dla spraw klimatycznych w USA |

Presja na sędziego i kodeks etyczny

Alito, uznawany za konserwatywnego członka Sądu Najwyższego, wcześniej przez wiele miesięcy opierał się wezwaniom do wyłączenia się ze sprawy, którą sąd zgodził się rozpatrzyć w lutym. W opublikowanym liście nie podał konkretnego powodu swojej decyzji. Jak zauważają komentatorzy, sędzia w przeszłości wyłączał się już z innych spraw dotyczących firm, w których posiada udziały.

Kluczowym elementem sporu jest fakt, że Alito nie posiada akcji bezpośrednio zaangażowanych w sprawę spółek Suncor Energy i ExxonMobil. Zgodnie z jego ujawnieniami majątkowymi, posiada natomiast udziały w innych koncernach naftowych, takich jak ConocoPhillips i Phillips 66. Organizacja Consumer Watchdog argumentuje, że oznacza to, iż sędzia mógłby pośrednio skorzystać na korzystnym dla całej branży wyroku.

Alexandra Nagy, dyrektor organizacyjna Consumer Watchdog, w oświadczeniu stwierdziła: „Recuzja sędziego Alito w sprawie Suncor v. Boulder to słuszna decyzja, którą powinien podjąć od samego początku”. Dodała, że decyzja ta jest zgodna z niedawno przyjętym przez Sąd Najwyższy kodeksem etycznym, który nakazuje sędziemu wyłączenie się, jeśli on lub jego rodzina mają „interes w przedmiocie lub kontrowersji”.

Stanowisko administracji i koncernów

Sprawa, która trafiła do Sądu Najwyższego, ma charakter precedensowy. Koncerny paliwowe, wspierane przez administrację Donalda Trumpa, argumentują, że pozwy te stanowią poważne zagrożenie dla całej branży. Ich zdaniem sądy stanowe nie są właściwym miejscem do rozstrzygania tak złożonego, globalnego problemu, jakim jest zmiana klimatu.

Z drugiej strony, władze Boulder oraz inne samorządy, które wniosły podobne pozwy, utrzymują, że to właśnie lokalne sądy są najlepszym forum do pociągnięcia firm do odpowiedzialności za szkody wyrządzone konkretnym społecznościom. Twierdzą, że koncerny przez lata wiedziały o szkodliwości swoich produktów dla klimatu, ale ukrywały te informacje przed opinią publiczną.

Co dalej?

Wycofanie się sędziego Alito oznacza, że w sprawie zasiądzie ośmiu sędziów. W przypadku równego podziału głosów (4:4), wyrok sądu niższej instancji, który prawdopodobnie byłby niekorzystny dla koncernów, zostałby utrzymany w mocy. To jednak tylko jedna z możliwych ścieżek.

Dla obserwatorów amerykańskiego systemu prawnego sprawa ta jest testem dla nowego kodeksu etycznego Sądu Najwyższego. Przez lata sędziowie nie podlegali formalnym ograniczeniom w zakresie posiadania akcji i prezentów, co budziło poważne kontrowersje. Decyzja Alito może być sygnałem, że naciski społeczne i nowe regulacje zaczynają przynosić efekty.

Sprawa Suncor v. Boulder jest jedną z najważniejszych spraw klimatycznych w historii amerykańskiego sądownictwa. Jej wynik może określić, czy koncerny paliwowe będą mogły być pociągane do odpowiedzialności przez lokalne społeczności za skutki kryzysu klimatycznego. Wyrok Sądu Najwyższego spodziewany jest w przyszłym roku.

Źródło: The Guardian World – https://www.theguardian.com/us-news/2026/sep/28/samuel-alito-supreme-court-oil-climate-case

Datos clave