Sąd Najwyższy USA zezwala administracji Trumpa na deportacje do państw trzecich bez prawa do odwołania

Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych wydał we wtorek tymczasowe postanowienie, które pozwala administracji Donalda Trumpa na kontynuowanie deportacji imigrantów do tak zwanych państw trzecich, czyli krajów innych niż ich kraj pochodzenia, bez obowiązku informowania ich o możliwości wniesienia sprzeciwu ze względów humanitarnych. Sześcioosobowa konserwatywna większość sądu uchyliła tym samym decyzję niższej instancji, która nakazywała władzom zapewnienie imigrantom odpowiedniego powiadomienia oraz możliwości przedstawienia obaw dotyczących tortur lub prześladowań w kraju docelowym.

Decyzja zapadła w trybie nagłym, na wniosek administracji, która argumentowała, że wymogi nałożone przez niższy sąd uniemożliwiają „efektywne usuwanie cudzoziemców” z terytorium USA. Jak to typowe w przypadku tego typu postanowień, sędziowie nie uzasadnili swojej decyzji. Trójka liberalnych sędziów – Sonia Sotomayor, Elena Kagan i Ketanji Brown Jackson – zgłosiła sprzeciw.

Postanowienie będzie obowiązywać do czasu, aż Sąd Najwyższy rozpatrzy szersze kwestie prawne związane z tą sprawą. Zaplanowano, że ustne argumentacje stron odbędą się w grudniu. To już drugi raz, kiedy najwyższa instancja sądownicza USA staje po stronie administracji Trumpa w kwestii deportacji do państw trzecich.

Najważniejsze fakty
| Fakt | Szczegóły |
|——|———–|
| Decyzja sądu | Tymczasowe uchylenie decyzji niższej instancji; zezwolenie na deportacje do państw trzecich bez obowiązku informowania o prawie do odwołania |
| Głosowanie | 6 sędziów konserwatywnych za, 3 liberalnych przeciw |
| Skala deportacji | Ponad 25 000 imigrantów deportowanych do co najmniej 29 krajów na podstawie umów zawartych przez administrację Trumpa |
| Kolejne kroki | Argumentacje ustne przed Sądem Najwyższym zaplanowane na grudzień 2026 |

Prokurator generalny Todd Blanche określił politykę administracji jako „w pełni zgodną z prawem i kluczowe narzędzie egzekwowania przepisów imigracyjnych” w wpisie w mediach społecznościowych po decyzji sądu. „W przeciwieństwie do niższej instancji, Sąd Najwyższy poczekał na wysłuchanie obu stron przed podjęciem decyzji” – napisał Blanche.

Krytyka ze strony organizacji praw człowieka i ekspertów ONZ

Decyzja Sądu Najwyższego zapadła zaledwie kilka dni po tym, jak administracja złożyła nagły wniosek do sędziów, argumentując, że chce kontynuować deportacje do państw trzecich, w tym do krajów uznawanych przez Departament Stanu USA za niebezpieczne. Według danych projektu Third Country Deportation Watch, prowadzonego przez Refugees International i Human Rights First, administracja Trumpa zawarła szereg umów z innymi krajami, co pozwoliło na deportację ponad 25 000 imigrantów do co najmniej 29 państw.

Wśród krajów, które przyjęły deportowanych, znalazły się Republika Środkowoafrykańska, pogrążona w niestabilności politycznej i zagrożeniu terrorystycznym, oraz Sudan Południowy, gdzie trwa kryzys humanitarny spowodowany załamaniem politycznym i gospodarczym. W poniedziałek 24 ekspertów ONZ ds. praw człowieka ostrzegło, że deportacje tysięcy imigrantów z USA do państw trzecich wywołują „kaskadę naruszeń praw człowieka”, które mogą mieć „śmiertelne” konsekwencje.

Doniesienia o przemocy wobec deportowanych

Wielu deportowanych do państw trzecich spotkały się z tragicznymi warunkami i przemocą po tym, jak trafili do krajów, w których nie posiadali żadnego statusu prawnego. Na początku września dwóch mężczyzn deportowanych przez administrację Trumpa do Gwinei Równikowej zostało związanych, zakutych w worki na głowach, pobitych i zepchniętych ze schodów – wszystko to na oczach innych deportowanych. Według świadków i prawników zajmujących się prawami człowieka, mężczyźni byli karani za rozmowy z dziennikarzami i ekspertami ds. praw człowieka na temat złych warunków, w jakich się znajdowali.

„Ta okrutna i nieludzka polityka to plama na twarzy Statuy Wolności” – skomentowała demokratyczna kongreswoman z Arizony, Adelita Grijalva. „Jesteśmy narodem, który obiecuje przyjąć »biednych i stłoczone masy« pragnące wolności. Zamiast tego wysyłamy bezbronnych ludzi w niebezpieczeństwo – a w niektórych przypadkach na pewną śmierć”.

Jednym z mężczyzn pobitych w Gwinei Równikowej był Ahmed Soliman, gej pochodzący z Egiptu, który uciekł przed dyskryminacją w swoim kraju i większość życia spędził w Phoenix w Arizonie. Był on wyborcą kongreswoman Grijalvy.

Argumenty prawne stron

Prawnicy reprezentujący imigrantów zakwestionowali politykę deportacji do państw trzecich, argumentując, że ich klienci nie otrzymali „powiadomienia i realnej możliwości przedstawienia obaw związanych z prześladowaniami”. Z kolei prawnicy administracji twierdzą, że nie ma potrzeby indywidualnego rozpatrywania obaw, ponieważ kraje, które wyraziły zgodę na przyjęcie imigrantów, zobowiązały się do nieprześladowania i nietorturowania nikogo.

Solicitor general D. John Sauer, główny prawnik rządu, napisał w wniosku do Sądu Najwyższego, że postanowienia niższych sądów „stworzyły znaczące problemy logistyczne w trwających operacjach usuwania – w tym odwoływanie lotów – oraz doprowadziły do dodatkowych kosztów, potencjalnych problemów dyplomatycznych i niemożności usunięcia niebezpiecznych przestępców”.

Przed wtorkowym postanowieniem Sądu Najwyższego dwa niższe sądy opowiedziały się po stronie imigrantów.

Źródło: The Guardian, https://www.theguardian.com/us-news/2026/sep/29/trump-immigration-deport-migrants-third-country

Datos clave