Prezydent Węgier Tamás Sulyok ustępuje ze stanowiska po zmianie prawa

Prezydent Węgier Tamás Sulyok zgodził się ustąpić ze stanowiska po podpisaniu poprawki konstytucyjnej, która natychmiast kończy jego kadencję. Decyzja ta, przeforsowana przez rządzącą partię Tisza premiera Pétera Magyara, następuje po „poważnej utracie zaufania” społecznego do prezydenta, wybranego na początku 2024 roku przez partię Fidesz byłego premiera Viktora Orbána. Sulyok, będący sojusznikiem Orbána, stwierdził, że nie miał wyboru, musiał zaakceptować ustawę, ponieważ respektuje ona literę prawa. Jednocześnie ostrzegł, że reforma ta zaszkodziła praworządności na Węgrzech.

Uzasadnienie odwołania i reakcja Sulyoka

Poprawka konstytucyjna, która weszła w życie, powołuje się na „poważną utratę zaufania” do prezydenta. Sulyok, były sędzia sądu konstytucyjnego, wyraził swoje obawy, mówiąc, że siedemnasta poprawka do konstytucji stanowi punkt zwrotny w węgierskiej demokracji konstytucyjnej. Podkreślił, że usuwanie urzędników publicznych w sposób, który jawnie narusza praworządność, ustanawia negatywny precedens, który głęboko rani wartości konstytucyjne demokracji, podziału władzy i praworządności. Jego podpis, choć wymuszony, wyrażał głębokie zaniepokojenie erozją zasad demokratycznych w kraju.

Działania Pétera Magyara i jego partii Tisza

Ustawa ta jest częścią szerszej kampanii Pétera Magyara mającej na celu demontaż „bastionów władzy” byłego premiera Viktora Orbána, po tym, jak partia Tisza odniosła miażdżące zwycięstwo w kwietniowych wyborach. Orbán, którego krytycy oskarżają o osłabienie instytucji demokratycznych podczas 16 lat sprawowania władzy, skrytykował reformy na Facebooku, pisząc: „Tyrania nie jest już zagrożeniem, ale rzeczywistością. Jeśli to mogło spotkać prezydenta, jutro nikt nie będzie bezpieczny.” Partia Fidesz doświadczyła serii głośnych rezygnacji i spadku poparcia publicznego od czasu porażki wyborczej w kwietniu.

Najważniejsze fakty

Nowy porządek i przyszłość Węgier

Parlament, w którym centroprawicowa partia Tisza premiera Magyara ma większość dwóch trzecich, umożliwiającą zmianę wszelkich ustaw, wybierze nowego prezydenta, który będzie pełnił funkcję do czasu wejścia w życie nowej konstytucji lub maksymalnie przez pięć lat. Po podpisaniu poprawki przez Sulyoka, Magyar ogłosił, że przewodnicząca parlamentu, Ágnes Forsthoffer, obejmie rolę tymczasowego prezydenta od poniedziałku. Magyar stwierdził na Facebooku: „Tymi decyzjami przywracamy coś, co reżim Orbána przez wiele lat próbował odebrać Węgrom. Pewność, że władza może być ograniczona, że majątek publiczny może zostać odzyskany i że państwo może ponownie służyć swoim obywatelom, wyzwala obywateli Węgier.”

Wpływ na polskiego czytelnika

Dla polskich czytelników wydarzenia na Węgrzech są istotne ze względu na podobieństwa w systemach politycznych oraz wzajemne wpływy w regionie Europy Środkowej. Zmiana konstytucyjna i sposób odwołania prezydenta budzą pytania o stabilność demokracji i praworządności, co może być sygnałem ostrzegawczym dla innych krajów w regionie. Działania na Węgrzech mogą wpłynąć na postrzeganie regionu przez Unię Europejską i mieć konsekwencje dla przyszłych relacji politycznych i gospodarczych w Europie. Dodatkowo, wprowadzenie ograniczeń kadencji dla parlamentarzystów oraz wieku emerytalnego dla sędziów Trybunału Konstytucyjnego, co zmusi do przejścia na emeryturę sojusznika Orbána, Pétera Polta, świadczy o głębokich zmianach strukturalnych.

Źródło: The Guardian World (https://www.theguardian.com/world/2026/jul/18/hungarys-president-agrees-to-stand-down-after-law-change-ends-his-term)