Frontex wstrzymał nowe sprawy w programie reintegracji. Zabrakło pieniędzy

Frontex wstrzymał przyjmowanie nowych spraw do programu wspierającego osoby, które po utracie prawa pobytu w Unii Europejskiej wracają do krajów pochodzenia. Jak podało POLITICO Europe, powodem jest wyczerpanie środków przeznaczonych na ten cel w 2026 roku.

Decyzja obowiązuje od 2 października. Rzecznik Frontex Chris Borowski potwierdził redakcji POLITICO, że nowe przypadki nie są obecnie przyjmowane. Osoby, które zostały już zakwalifikowane do programu, mają jednak nadal otrzymywać przyznaną pomoc.

Co Frontex zawiesił od 2 października

Program reintegracyjny działa od 2022 roku. Jego celem jest ułatwienie powrotu i ponownego urządzenia się w kraju pochodzenia. W zależności od sytuacji uczestnika wsparcie może obejmować pomoc finansową, opiekę zdrowotną, szkolenia zawodowe oraz doradztwo.

Zawieszenie dotyczy nowych spraw związanych z reintegracją, a nie wszystkich działań Frontex w obszarze powrotów. Według rzecznika agencji państwa członkowskie nadal mogą korzystać z pomocy operacyjnej i technicznej przy organizowaniu powrotów.

Najważniejsze jest rozróżnienie między osobami już formalnie przyjętymi do programu a tymi, których zgłoszenia nie zostały jeszcze zaakceptowane. Samo złożenie wniosku nie przesądza, że wsparcie zostało przyznane.

Liczba spraw okazała się większa od prognoz

Z danych opisanych przez POLITICO wynika, że Frontex przyjmował średnio 2368 nowych spraw miesięcznie. We wrześniu liczba przypadków była o 63 proc. wyższa od celu przyjętego przez agencję. W pierwszej połowie 2026 roku zgłoszeń miało być około 75 proc. więcej niż w analogicznym okresie poprzedniego roku.

Dyrektor wykonawczy Frontex Hans Leijtens napisał w wiadomości do pracowników, że koszty osiągnęły poziom, przy którym agencja nie może już zagwarantować pełnego finansowania nowych zobowiązań. Z korespondencji wynika również, że w poprzednich latach program był podtrzymywany dzięki przesuwaniu pieniędzy z innych części budżetu Frontex.

Agencja zwróciła się do Komisji Europejskiej o dodatkowe środki. Według informacji POLITICO czeka jednak na rozstrzygnięcia dotyczące budżetu Unii na 2027 rok oraz następnych wieloletnich ram finansowych, które mają obowiązywać od 2028 roku.

Dlaczego pomoc po powrocie ma znaczenie

Wstrzymanie nowych spraw nastąpiło w czasie, gdy instytucje unijne chcą zwiększać liczbę powrotów osób, które nie mają prawa pozostać w UE. Komisja Europejska ma również zaproponować rozszerzenie mandatu Frontex, w tym jego roli w organizowaniu powrotów i wspieraniu reintegracji.

Chris Borowski powiedział POLITICO, że bardziej ambitna polityka powrotowa musi iść w parze z odpowiednim finansowaniem. Zwrócił uwagę, że procedura nie kończy się wraz z przylotem do kraju pochodzenia, ponieważ pomoc w rozpoczęciu życia po powrocie wymaga personelu, planowania i pieniędzy.

Lukas Gehrke, dyrektor brukselskiego biura Międzynarodowej Organizacji ds. Migracji, ocenił w rozmowie z POLITICO, że reintegracja jest kluczowym elementem skutecznej polityki powrotowej. Według niego może ona zwiększać gotowość do dobrowolnego powrotu, ograniczać ryzyko ponownej migracji do UE oraz ułatwiać współpracę z krajami pochodzenia. Powroty przymusowe są natomiast droższe i wiążą się z większym ryzykiem naruszeń praw człowieka.

Co mogą sprawdzić osoby objęte procedurą

Osoby, których powrót jest już przygotowywany, powinny ustalić w instytucji prowadzącej sprawę, czy zostały formalnie zakwalifikowane do programu reintegracyjnego. Warto również zapytać, czy dostępne są inne formy pomocy finansowane przez państwo członkowskie albo inną organizację.

W wewnętrznych wytycznych opisanych przez POLITICO pracownikom zalecono jasne informowanie, że zawieszenie wynika z problemu instytucjonalnego i budżetowego. Ma to zapobiegać sytuacjom, w których osoba wracająca uzna brak pomocy za wymierzoną w nią karę.

Dokument ostrzega, że utrata oczekiwanego wsparcia może wywołać złość, przygnębienie lub rezygnację z udziału w procesie powrotowym. Doradcy mają wyjaśniać sytuację i omawiać rozwiązania, które pozostają dostępne po przyjeździe do kraju pochodzenia.

Co pozostaje niejasne

Frontex nie podał, jakiej kwoty brakuje do wznowienia przyjmowania spraw ani kiedy program ponownie będzie dostępny dla nowych osób. Nie wiadomo również, czy Komisja Europejska przekaże dodatkowe pieniądze jeszcze w 2026 roku.

Informacje o liczbie przypadków, skali przekroczenia prognoz i korespondencji wewnętrznej pochodzą z materiału POLITICO Europe. Frontex potwierdził zawieszenie nowych spraw, ale nie przedstawił harmonogramu przywrócenia programu. Do czasu decyzji budżetowej nie należy zakładać ani jego trwałego zamknięcia, ani szybkiego wznowienia.

Źródło: POLITICO Europe — https://www.politico.eu/article/frontex-suspends-reintegration-program-after-blowing-through-its-budget/