Lula i Flávio Bolsonaro starli się w ostrej debacie przed drugą turą wyborów w Brazylii

Prezydent Brazylii Luiz Inácio Lula da Silva i prawicowy senator Flávio Bolsonaro starli się w niedzielę w pierwszej debacie przed drugą turą wyborów prezydenckich, zaplanowaną na 25 października 2026 roku. Według relacji France 24, która powołuje się również na agencję AFP, spotkanie zdominowały osobiste ataki. Politycy wielokrotnie nazywali się nawzajem kłamcami, oskarżali o korupcję i przywoływali dawne skandale.

Debata odbyła się w atmosferze głębokiej polaryzacji brazylijskiego społeczeństwa. Flávio Bolsonaro, 45-letni syn byłego prezydenta Jaira Bolsonaro, niespodziewanie wyszedł na prowadzenie w pierwszej turze na początku października. Sondaże opublikowane w tygodniu poprzedzającym debatę wskazywały na minimalną przewagę Bolsonaro – 51 proc. wobec 49 proc. dla Luli. France 24 nie podało jednak nazw pracowni ani metodologii tych badań.

Wzajemne oskarżenia i strategia kampanijna

Podczas debaty Bolsonaro starał się wyprowadzić rywala z równowagi, przechadzając się za nim, kręcąc głową i uśmiechając się, gdy Lula mówił. „Brazylia cię odeśle na emeryturę” – rzucił w stronę prezydenta. Lula odpowiedział, nazywając go „nałogowym kłamcą i bandytą” oraz sugerując jego powiązania z grupami paramilitarnymi w Rio de Janeiro. Odnosząc się do swojej przeszłości, gdy był więziony za korupcję (wyroki później uchylono), Lula kilkakrotnie prosił widzów, by sprawdzili jego słowa w wyszukiwarce Google.

Bolsonaro koncentrował się na głównych obawach Brazylijczyków: kosztach życia i bezpieczeństwie. Oskarżył Lulę o „lekkomyślne wydatki, by zostać ponownie wybranym”, nawiązując do ogłoszonych podczas kampanii nowych programów socjalnych. Lula kontratakował, pytając o plany Bolsonaro dotyczące naśladowania drastycznych cięć budżetowych prezydenta Argentyny Javiera Mileia, które według niego doprowadziły do wzrostu bezrobocia i cięć świadczeń.

Relacje z USA i kwestia surowców

Ważnym tematem debaty były stosunki Brazylii ze Stanami Zjednoczonymi. Lula zarzucił rodzinie Bolsonaro nadmierną uległość wobec amerykańskich interesów, wskazując na bliskie relacje Flávia Bolsonaro z prezydentem USA Donaldem Trumpem. Prezydent pytał, czy Bolsonaro planuje „oddać” amerykańskim firmom brazylijskie metale ziem rzadkich.

Były prezydent Jair Bolsonaro, który odbywa 27-letni wyrok w areszcie domowym za próbę zamachu stanu po przegranych wyborach w 2022 roku, pojawił się w debacie, gdy jego syn zapytał Lulę, dlaczego tak wielu więźniów poparło go w wyborach. Lula odpowiedział, że chce głosów wszystkich, w tym Jaira Bolsonaro: „Głosuj na mnie, Bolsonaro. Znasz swojego syna, wiesz, że jestem lepszy od niego”.

Wybory w cieniu demonstracji i polaryzacji

Przed debatą w całym kraju odbyły się demonstracje zwolenników obu kandydatów. W São Paulo około 71 tys. osób, według szacunków badaczy z Uniwersytetu w São Paulo (USP), zgromadziło się na wiecu Flávia Bolsonaro. Uczestnicy, ubrani w żółto-zielone barwy narodowe, skarżyli się na trudną sytuację ekonomiczną. W Rio de Janeiro na plaży Copacabana około 56 tys. osób wzięło udział w „wiecu na rzecz demokracji” z udziałem piosenkarza Caetano Veloso, popierającego Lulę.

Najważniejsze fakty z debaty

Co pozostaje niejasne

Relacja France 24 nie zawiera odsyłaczy do brazylijskich instytucji wyborczych ani pełnej metodologii przywoływanych badań opinii publicznej. Nie podano również szczegółów dotyczących konkretnych projektów ustaw ani wyliczeń budżetowych, które pozwoliłyby porównać programy obu kandydatów. Zarzuty o korupcję i powiązania z grupami paramilitarnymi nie zostały poparte nowymi dowodami w trakcie debaty.

Dla polskich czytelników istotne jest rozróżnienie Flávia Bolsonaro, obecnego kandydata opisywanego przez France 24, od jego ojca Jaira Bolsonaro, byłego prezydenta Brazylii. Ostateczne wyniki wyborów poznamy po głosowaniu 25 października, a wszelkie doniesienia sondażowe należy traktować z ostrożnością do czasu oficjalnego ogłoszenia wyników przez brazylijskie władze wyborcze.

Źródło: France 24, https://www.france24.com/en/americas/20261019-brazil-lula-bolsonaro-debate-election-runoff