Kalifornia, będąca domem dla Doliny Krzemowej i centrum światowego rozwoju sztucznej inteligencji, wprowadza jedne z najbardziej kompleksowych w USA przepisów chroniących pracowników przed negatywnymi skutkami AI. Gubernator Gavin Newsom podpisał w środę pakiet ustaw, które mają ograniczyć ryzyko związane z automatyzacją miejsc pracy i inwigilacją pracowniczą.
Nowe prawo zakazuje pracodawcom wykorzystywania sztucznej inteligencji do podejmowania decyzji o zwolnieniu pracownika, przewidywania jego stanu emocjonalnego na podstawie danych biometrycznych oraz nakłada obowiązek pisemnego informowania załogi, gdy AI jest przyczyną zwolnień grupowych.
Najważniejsze fakty
| Obszar regulacji | Nowe zasady |
|---|---|
| Zwolnienia przez AI | Całkowity zakaz polegania na algorytmach przy podejmowaniu decyzji o zwolnieniu pracownika |
| Monitoring emocji | Zakaz wykorzystywania danych biometrycznych do przewidywania stanu emocjonalnego pracowników |
| Zwolnienia grupowe | Obowiązek pisemnego powiadomienia pracowników, jeśli AI jest przyczyną masowych redukcji etatów |
| Terminologia | Nakaz używania terminu „sztuczna inteligencja” zamiast „superinteligencja” w dokumentach stanowych |
Krytyka braku federalnych regulacji
Newsom, który kończy swoją kadencję w styczniu, ostro skrytykował administrację Donalda Trumpa za brak kompleksowych federalnych regulacji dotyczących AI. Prezydent Trump polecił ostatnio amerykańskim dyplomatom używanie terminu „superinteligencja” zamiast „sztuczna inteligencja”, co Newsom skomentował, podpisując równocześnie zarządzenie nakazujące kalifornijskim agencjom stanowym pozostanie przy dotychczasowej terminologii.
Trump we wtorek ogłosił, że najwięksi liderzy technologiczni podpisali dobrowolne porozumienie o „samoregulacji” rozwoju AI. Newsom uznał to za niewystarczające.
„AI powinna poszerzać możliwości, a nie odbywać się kosztem pracowników i rodzin” – powiedział Newsom w oświadczeniu. „W miarę jak ta technologia przekształca miejsca pracy, Kalifornia stawia ludzi w centrum uwagi”.
Gubernator nie wykluczył zwołania nadzwyczajnej sesji legislacyjnej, aby dalej regulować sektor AI. „Musimy zrobić znacznie więcej wobec braku federalnego przywództwa” – dodał.
Szerszy kontekst regulacyjny
Nowe przepisy to nie pierwszy krok Kalifornii w regulowaniu AI. Na początku września Newsom podpisał ustawę wymagającą od operatorów chatbotów AI przeprowadzania oceny ryzyka przed ich wdrożeniem. Podpisał także zarządzenie nakazujące stanowi konsultacje z ekspertami w celu dalszego nadzoru nad branżą.
Konferencja prasowa, na której ogłoszono nowe przepisy, odbyła się w ostatnim dniu, w którym Newsom mógł podpisywać lub zawetować ustawy przed zakończeniem kadencji. Rozpoczął ją od podpisania ustawy tworzącej program ulg podatkowych dla lokalnych organizacji dziennikarskich, w tym gazet, portali cyfrowych i stacji telewizyjnych, mający pomóc w zatrudnianiu i utrzymaniu dziennikarzy.
Znaczenie dla polskiego rynku pracy
Choć przepisy dotyczą bezpośrednio Kalifornii, ich znaczenie wykracza daleko poza granice tego stanu. Kalifornia jest często laboratorium regulacyjnym dla reszty Stanów Zjednoczonych, a jej rozwiązania bywają inspiracją dla prawodawców w Unii Europejskiej, w tym w Polsce.
Polski rynek pracy stoi przed podobnymi wyzwaniami – AI jest już wykorzystywana w procesach rekrutacyjnych, monitorowaniu wydajności pracowników, a w niektórych firmach także przy podejmowaniu decyzji o zwolnieniach. Obecnie polskie prawo pracy nie zawiera przepisów wprost regulujących wykorzystanie sztucznej inteligencji w tych obszarach.
Unijne rozporządzenie AI Act, które zacznie obowiązywać stopniowo od 2025 roku, nakłada obowiązki na twórców i użytkowników systemów AI wysokiego ryzyka, w tym tych wykorzystywanych w zatrudnieniu. Kalifornijskie przepisy mogą stanowić dodatkowy punkt odniesienia dla polskich pracodawców i związków zawodowych, które coraz częściej podnoszą kwestię ochrony praw pracowniczych w dobie automatyzacji.
Reakcje i dalsze kroki
Newsom odniósł się także do nadchodzących wyborów śródokresowych, które zdecydują o kontroli nad Kongresem. „Nie będzie wolnych i uczciwych wyborów w 2028 roku, jeśli nie odzyskamy Izby Reprezentantów” – powiedział, angażując się w walkę polityczną.
Na pytanie o ewentualny start w wyborach prezydenckich w 2028 roku Newsom odpowiedział wymijająco: „Ten moment nadejdzie, kiedy nadejdzie”. Była kandydatka Demokratów Kamala Harris, podobnie jak Newsom pochodząca z regionu Zatoki San Francisco, również rozważa start w 2028 roku. Newsom zadeklarował w wywiadzie dla CNN, że nie będzie kandydował, jeśli Harris wejdzie do wyścigu.
Przepisy wejdą w życie zgodnie z kalendarzem legislacyjnym Kalifornii, dając pracodawcom czas na dostosowanie procesów kadrowych do nowych wymogów. Dla firm działających zarówno w USA, jak i w Europie oznacza to konieczność dostosowania systemów HR do coraz bardziej restrykcyjnych regulacji po obu stronach Atlantyku.
Źródło: The Guardian World – https://www.theguardian.com/us-news/2026/sep/30/gavin-newsom-california-ai-threat
Źródła i weryfikacja
Materiał przygotowano jako praktyczną notatkę redakcyjną. Przed decyzjami prawnymi, finansowymi lub urzędowymi sprawdzaj dane w źródle pierwotnym.
- Oficjalne źródła i weryfikacja redakcyjna