Pełnoskalowa wojna w Ukrainie kosztowała polską gospodarkę 490,1 mld zł utraconego PKB w latach 2022–2025 – wynika z opublikowanego w środę raportu Głównego Urzędu Statystycznego. To pierwsze tak szczegółowe zestawienie strat przygotowane przez polskie służby statystyczne, przy wsparciu naukowców z Uniwersytetu Białostockiego i Uniwersytetu Rzeszowskiego. Najbardziej odczuli je zwykli obywatele: gospodarstwa domowe straciły aż 292,1 mld zł.
Kto poniósł największe straty
Raport GUS dzieli straty na trzy główne grupy. Oprócz gospodarstw domowych, przedsiębiorstwa straciły 126 mld zł, a sektor rządowo-samorządowy – 72 mld zł. W ujęciu makroekonomicznym kluczowym wskaźnikiem jest wartość dodana brutto, która zmniejszyła się o 426,5 mld zł. Szczególnie mocno ucierpiało budownictwo – w tej branży wygenerowano o 120,9 mld zł mniej. Wzrosły natomiast wydatki w administracji publicznej, ale nie zrekompensowały one strat w innych sektorach.
Publiczna część pieniędzy, które musiały zostać przekierowane w związku z wojną, jest równie imponująca. Z Funduszu Pomocy w latach 2022–2025 wydano 46,7 mld zł. Wydatki na obronność wzrosły w tym okresie o 154,2 mld zł – to środki, które w normalnych warunkach mogłyby trafić na inne cele rozwojowe.
Putinflacja i realne zarobki pod presją
Jednym z najbardziej dotkliwych skutków wojny dla przeciętnego pracownika jest tzw. putinflacja, czyli gwałtowny wzrost cen wywołany rosyjską agresją. Prezes GUS Marek Cierpiał-Wolan podkreślił, że wysoka inflacja przełożyła się na wzrost płac nominalnych, ale realnie zarobki Polaków spadły. W 2022 roku realne płace obniżyły się o 2 proc. Straty siły nabywczej gospodarstw domowych oszacowano na 70 mld zł.
Dla czytelników Praca Gazety oznacza to, że w pierwszych latach wojny pensje rosły wolniej niż ceny, a oszczędności traciły na wartości. Choć w kolejnych latach inflacja wyhamowała, to efekt podwyższonej bazy cenowej pozostanie w gospodarce na długo.
Międzynarodowy standard liczenia strat i pytanie o odszkodowania
Raport GUS nie jest dokumentem zamkniętym. Jak zapowiedział Paweł Kowal, przewodniczący sejmowej Komisji Spraw Zagranicznych, prace nad wyliczeniami będą kontynuowane jesienią, a ostateczna wersja ma być gotowa do końca roku. Polska liczy, że opracowana metodologia uzyska rekomendację Komisji Statystycznej ONZ i stanie się światowym standardem szacowania wojennych strat gospodarczych.
W tle pojawia się również kwestia ewentualnych odszkodowań od Rosji. Kowal przyznał, że prowadzone są studia prawne nad tym, w jakim trybie i na jakiej podstawie Polska mogłaby dochodzić swoich roszczeń. To jednak na razie odległa perspektywa – najpierw potrzebne jest międzynarodowe uznanie metodyki i polityczna wola do egzekwowania reparacji.
Najważniejsze fakty
| Kategoria | Kwota (mld zł) |
|---|---|
| Całkowite straty PKB (2022–2025) | 490,1 |
| Straty gospodarstw domowych | 292,1 |
| Straty przedsiębiorstw | 126 |
| Spadek realnych płac w 2022 r. | 2% |
| Wydatki na obronność (wzrost) | 154,2 |
| Wydatki z Funduszu Pomocy | 46,7 |
Co dalej?
Dla polskiego rynku pracy i budżetów domowych najważniejsze jest to, że skutki wojny nie skończyły się wraz z pierwszą falą uchodźców czy skokiem cen energii. Raport GUS pokazuje, że koszty są rozłożone w czasie i wciąż wpływają na siłę nabywczą Polaków oraz zdolność inwestycyjną firm. Ostateczny dokument, który ma powstać do końca 2025 roku, może stać się narzędziem nie tylko do wewnętrznej debaty, ale także do międzynarodowych negocjacji o reparacjach.
Źródło: RMF24 – Polska, https://www.rmf24.pl/fakty/ekonomia/news-ile-kosztuje-nas-inwazja-rosji-na-ukraine-gus-oszacowal-stra,nIdn,1017139
Źródła i weryfikacja
Materiał przygotowano jako praktyczną notatkę redakcyjną. Przed decyzjami prawnymi, finansowymi lub urzędowymi sprawdzaj dane w źródle pierwotnym.
- Oficjalne źródła i weryfikacja redakcyjna