Jakie zmiany w prawie pracy czekają nas w 2025 roku? Przegląd najważniejszych nowelizacji

Rok 2025 zapowiada się jako okres znaczących zmian w polskim prawie pracy. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz Rządowe Centrum Legislacji pracują nad kilkoma kluczowymi projektami nowelizacji Kodeksu pracy. Część z nich wynika z konieczności implementacji dyrektyw Unii Europejskiej, inne są odpowiedzią na postulaty związków zawodowych i organizacji pracodawców. Poniżej przedstawiamy przegląd najważniejszych propozycji, które mogą wejść w życie w ciągu najbliższych miesięcy.

Wydłużenie urlopu rodzicielskiego i nowe uprawnienia opiekuńcze

Jedną z najbardziej wyczekiwanych zmian jest planowane wydłużenie urlopu rodzicielskiego z obecnych 41 tygodni (w przypadku urodzenia jednego dziecka) do 43 lub nawet 45 tygodni. Projekt, nad którym pracuje ministerstwo, zakłada również zwiększenie elastyczności w korzystaniu z tego uprawnienia. Rodzice mieliby możliwość łatwiejszego dzielenia się urlopem oraz łączenia go z pracą w niepełnym wymiarze godzin.

Równolegle wprowadzone mają zostać nowe, nieprzenoszalne uprawnienia dla każdego z rodziców, co ma zachęcać ojców do aktywniejszego korzystania z urlopów. Zmiany te są odpowiedzią na unijną dyrektywę work-life balance, której termin implementacji już minął, a Polska nadal czeka na ostateczne przepisy.

Nowe regulacje dotyczące czasu pracy i pracy zdalnej

W 2025 roku możemy spodziewać się uszczegółowienia zasad dotyczących pracy zdalnej, która po okresie pandemii na stałe zagościła w wielu firmach. Planowane są przepisy precyzujące obowiązki pracodawcy w zakresie zapewnienia sprzętu, zwrotu kosztów energii oraz monitorowania czasu pracy w warunkach domowych.

Pojawiają się także propozycje dotyczące tzw. prawa do bycia offline. Chodzi o uregulowanie kwestii kontaktowania się z pracownikiem po godzinach pracy – zwłaszcza w przypadku wykonywania obowiązków zdalnie. Celem jest ochrona czasu wolnego pracownika i zapobieganie wypaleniu zawodowemu.

Zmiany w umowach na czas określony i okresie próbnym

Kolejnym obszarem nowelizacji są umowy o pracę. Planuje się ograniczenie maksymalnego okresu trwania umowy na czas określony z obecnych 33 miesięcy do 24 miesięcy. Ma to ograniczyć nadużywanie tego typu kontraktów przez pracodawców. Dodatkowo, zmienić mają się zasady dotyczące umowy na okres próbny – jej długość byłaby uzależniona od planowanego okresu zatrudnienia, a nie sztywno ograniczona do 3 miesięcy.

Projekt zakłada również, że po dwóch umowach na czas określony (lub po upływie limitu miesięcy) pracownik automatycznie zyskiwałby status zatrudnionego na czas nieokreślony, bez konieczności składania dodatkowych wniosków.

Większa ochrona przed zwolnieniem i nowe obowiązki pracodawcy

W 2025 roku planowane jest rozszerzenie katalogu przyczyn, które nie mogą stanowić podstawy wypowiedzenia umowy o pracę. Ochroną objęte mają być m.in. sytuacje związane z korzystaniem z uprawnień rodzicielskich, zgłaszaniem nieprawidłowości (tzw. whistleblowing) oraz odmową wykonywania pracy w godzinach nadliczbowych bez zgody pracownika.

Pracodawcy będą musieli również bardziej szczegółowo uzasadniać wypowiedzenie umowy o pracę na czas nieokreślony. Wprowadzony ma zostać obowiązek wskazania konkretnych, obiektywnych przyczyn, a nie tylko ogólnych sformułowań. Zmiany te mają na celu zwiększenie przewidywalności zatrudnienia i ograniczenie sporów sądowych.

Co z pracami nad nowelizacją? Stan zaawansowania prac legislacyjnych

Większość z opisanych projektów znajduje się obecnie na etapie konsultacji społecznych lub uzgodnień międzyresortowych. Część z nich ma szansę trafić pod obrady Sejmu jeszcze w pierwszym kwartale 2025 roku, a termin wejścia w życie planowany jest na połowę lub koniec roku. Warto śledzić oficjalne komunikaty Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz wpisy na stronach Rządowego Centrum Legislacji.

Co powinieneś zrobić jako pracownik lub pracodawca?

Dla pracowników oznacza to konieczność zapoznania się z nowymi uprawnieniami, szczególnie w zakresie urlopów i ochrony przed zwolnieniem. Warto już teraz sprawdzić, czy twój pracodawca jest przygotowany na zmiany w zakresie pracy zdalnej i ewidencji czasu pracy.

Pracodawcy powinni przeanalizować obecne wzory umów oraz regulaminy pracy. Konieczne może być dostosowanie dokumentacji do nowych limitów umów na czas określony oraz procedur związanych z wypowiedzeniami. W przypadku wątpliwości warto skonsultować się z prawnikiem specjalizującym się w prawie pracy.

Należy pamiętać, że wiele z opisanych projektów może ulec zmianie w toku prac legislacyjnych. Ostateczny kształt nowelizacji poznamy dopiero po głosowaniach w Sejmie i Senacie oraz po podpisie Prezydenta.