Sejm uchwalił w piątek nowelizację Prawa ochrony środowiska, która daje mieszkańcom i organizacjom pozarządowym nowe uprawnienia w walce o czystsze powietrze. Przyjęte przepisy pozwolą składać skargi do sądu administracyjnego na programy ochrony powietrza oraz plany działań krótkoterminowych. Ustawa trafiła pod obrady Senatu.
Najważniejsze fakty
| Element | Szczegóły |
|---|---|
| Co się zmienia | Mieszkańcy, przedsiębiorcy i organizacje ekologiczne zyskają prawo do zaskarżania programów ochrony powietrza w sądzie administracyjnym |
| Wynik głosowania | 266 posłów za, 175 przeciw, 1 wstrzymujący się |
| Powód nowelizacji | Skarga Komisji Europejskiej do Trybunału Sprawiedliwości UE dotycząca braku możliwości odwołania dla zainteresowanej społeczności |
| Termin na skargę | 6 miesięcy od dnia ogłoszenia uchwały w sprawie programu ochrony powietrza |
Kto zyska nowe uprawnienia
Nowelizacja rozszerza krąg podmiotów uprawnionych do zaskarżenia programów ochrony powietrza. Skargę do sądu administracyjnego będzie mógł złożyć każdy mieszkaniec obszaru objętego programem ochrony powietrza lub planem działań krótkoterminowych. Uprawnienie to dotyczy również osób fizycznych zamieszkałych na terenie, którego dotyczy uchwała.
Przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą na obszarze objętym programem także zyskają możliwość odwołania. To istotne rozszerzenie, ponieważ dotychczasowe przepisy nie dawały im skutecznej drogi prawnej do kwestionowania zapisów programów, które mogą bezpośrednio wpływać na warunki prowadzenia biznesu.
Organizacje pozarządowe, które w swoich celach statutowych mają ochronę środowiska lub ochronę zdrowia ludzkiego, będą mogły składać skargi pod warunkiem, że działają w tym zakresie co najmniej 24 miesiące przed dniem ogłoszenia uchwały lub przed dniem, w którym upłynął termin na jej podjęcie.
Dlaczego Sejm uchwalił te zmiany
Nowelizacja to odpowiedź na skargę Komisji Europejskiej do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. KE uznała, że polskie przepisy nie zapewniają wystarczającego dostępu do wymiaru sprawiedliwości w sprawach dotyczących ochrony powietrza. Chodzi w szczególności o brak możliwości zaskarżenia programów ochrony powietrza przez organizacje ekologiczne, które od lat wskazują na niewystarczające działania antysmogowe w wielu polskich gminach i województwach.
Polska od lat zmaga się z problemem smogu, a programy ochrony powietrza uchwalane na poziomie województw są kluczowym narzędziem walki z zanieczyszczeniami. Dotychczas jednak ich zapisy rzadko były kwestionowane w sądzie właśnie z powodu ograniczonej legitymacji procesowej mieszkańców i organizacji.
Jak będzie wyglądać procedura
Ustawa przewiduje termin 6 miesięcy od dnia ogłoszenia uchwały w sprawie programu ochrony powietrza lub planu działań krótkoterminowych na wniesienie skargi. To stosunkowo długi okres, który ma umożliwić zarówno mieszkańcom, jak i organizacjom zapoznanie się z treścią dokumentu i przygotowanie argumentacji prawnej.
Skargi będą rozpatrywane przez sądy administracyjne, które ocenią zgodność programów z przepisami prawa oraz z obowiązującymi normami jakości powietrza. Dotychczas sądy administracyjne rzadko miały okazję wypowiadać się w tych sprawach właśnie z powodu braku legitymacji procesowej po stronie społecznej.
Co dalej z ustawą
Nowelizacja trafiła teraz pod obrady Senatu. Jeśli Senat nie wprowadzi poprawek lub wprowadzi je w ograniczonym zakresie, ustawa trafi do podpisu prezydenta. Dopiero po publikacji w Dzienniku Ustaw przepisy wejdą w życie, a mieszkańcy i organizacje będą mogli w praktyce skorzystać z nowych uprawnień.
Dla czytelników Praca Gazeta sprawa ma znaczenie praktyczne. Osoby mieszkające w regionach objętych programami ochrony powietrza, zwłaszcza na Śląsku, w Małopolsce czy na Dolnym Śląsku, gdzie problem smogu jest najbardziej dotkliwy, zyskają realne narzędzie prawne do egzekwowania skuteczniejszych działań antysmogowych. Dotyczy to nie tylko jakości życia, ale także zdrowia – według danych Europejskiej Agencji Środowiska zanieczyszczenie powietrza w Polsce jest przyczyną tysięcy przedwczesnych zgonów rocznie.
Źródło: Bankier.pl – Wiadomości, https://www.bankier.pl/wiadomosc/Mieszkancy-i-ekolodzy-beda-mogli-zaskarzac-programy-ochrony-powietrza-Sejm-przyjal-zmiany-9176199.html
Źródła i weryfikacja
Materiał przygotowano jako praktyczną notatkę redakcyjną. Przed decyzjami prawnymi, finansowymi lub urzędowymi sprawdzaj dane w źródle pierwotnym.
- Oficjalne źródła i weryfikacja redakcyjna