Wyniki wyborów w USA zwiększają presję na rząd Andy’ego Burnhama

Zwycięstwo Demokratów w wyborach śródterminowych w Stanach Zjednoczonych wywołało w brytyjskiej Partii Pracy mieszane reakcje. Lewica widzi w nim argument na rzecz koncentrowania polityki na kosztach życia i codziennych problemach wyborców. Jednocześnie politycy obawiają się, że wynik jest przede wszystkim sygnałem ostrzegawczym dla rządzących: niezadowolenie z urzędującej władzy może szybko przesłonić nawet częściowe sukcesy.

Brytyjski premier Andy Burnham od początku swojej kadencji przedstawia gabinet jako „rząd kosztów życia”. Według POLITICO jego działania obejmowały między innymi ograniczanie wybranych obciążeń związanych z cenami żywności oraz dopłaty do rachunków za energię. W Partii Pracy trwa jednak spór, czy takie stopniowe decyzje wystarczą, aby przekonać wyborców przed wyborami powszechnymi, które zgodnie z obecnym kalendarzem powinny odbyć się do 2029 roku.

Najważniejsze fakty

Amerykański sygnał dla brytyjskiej lewicy

Labourzyści interpretują wynik Demokratów jako dowód, że wyborcy mogą poprzeć różne środowiska polityczne, jeśli ich program skupia się na przystępności życia codziennego. W centrum znalazły się między innymi koszty opieki nad dziećmi, rachunki za media i ceny leków. POLITICO przywołuje wypowiedź Claire Ainsley, byłej doradczyni Keira Starmera, która wskazywała na wspólny dla Demokratów nacisk na podstawowe wydatki gospodarstw domowych.

Dla brytyjskiego rządu oznacza to presję na pokazanie konkretnych efektów. Jeden z anonimowych parlamentarzystów Partii Pracy określił tę strategię jako „politykę próbowania”: wyborcy mają widzieć, że rząd podejmuje działania, nawet jeśli nie rozwiązuje wszystkich problemów od razu. Taka interpretacja nie oznacza jednak, że krótkoterminowe ulgi zostały uznane za wystarczające.

Problem wykracza poza rachunki

W brytyjskiej debacie pojawia się zarzut, że ostatni budżet rządu nie był wystarczająco ambitny. Adam Terry z Future Governance Forum ocenił, że gabinet powinien odpowiedzieć nie tylko na pytanie, jak zmniejszyć bieżące koszty, ale również dlaczego brytyjska gospodarka rozwija się zbyt wolno.

To właśnie ta różnica może okazać się kluczowa. Obniżenie pojedynczego rachunku lub wprowadzenie ograniczonej ulgi może przynieść polityczny efekt, ale nie rozwiązuje problemów związanych z produktywnością, dochodami gospodarstw domowych ani długoterminową kondycją państwa. Burnham zapowiada dziesięcioletni plan oraz szerszą przebudowę funkcjonowania administracji. Materiał POLITICO nie przedstawia jednak szczegółów tych zapowiedzi ani nie pozwala ocenić ich przyszłych skutków.

Ryzyko buntu przeciwko rządzącym

Brytyjscy politycy cytowani przez POLITICO zwracają uwagę na szerszy trend: wyborcy w wielu państwach coraz częściej karzą partie sprawujące władzę, gdy uznają, że nie poprawiają ich sytuacji. Deborah Mattinson, członkini Izby Lordów i badaczka opinii publicznej, ostrzegała przed przekonaniem, że polityka kojarzona z Donaldem Trumpem straciła znaczenie.

Jej zdaniem źródłem niezadowolenia jest poczucie, że umowa między obywatelami a państwem przestała działać. Podobne napięcia są widoczne w debatach dotyczących Wielkiej Brytanii, Niemiec i Francji. Dla rządu Burnhama oznacza to, że sama krytyka poprzedników lub odwoływanie się do zagrożenia populizmem nie wystarczą. Potrzebne będą widoczne rezultaty.

Gospodarka i polityka zagraniczna

Na możliwości działania brytyjskiego gabinetu wpływa również sytuacja międzynarodowa. Burnham twierdził, że nie może skutecznie obniżać presji kosztów życia, dopóki nie zostanie rozwiązany konflikt na Bliskim Wschodzie. Rząd ma kontynuować spokojną dyplomację, w tym rozmowy z partnerami z grup G7 i G20 oraz państwami Zatoki Perskiej.

Według POLITICO brytyjscy ministrowie obserwują także kolejne decyzje administracji prezydenta USA Donalda Trumpa. W Londynie niepewność budzą między innymi zmiany personalne w Białym Domu i przyszła rola sekretarza stanu Marco Rubio. Źródło nie przedstawia jednak dowodów na konkretną zmianę brytyjskiej polityki zagranicznej w reakcji na wyniki wyborów w USA.

Dla odbiorców w Polsce brytyjska debata jest przede wszystkim przykładem szerszego problemu: rządy muszą łączyć szybkie działania odczuwalne w domowych budżetach z reformami, których efekty pojawiają się dopiero po latach. Wynik wyborów w USA nie przesądza o przyszłości Partii Pracy, ale zwiększa presję, by rząd Burnhama przedstawił zarówno doraźne rozwiązania, jak i wiarygodny plan dla gospodarki.

Źródło: POLITICO Europe, „Why the Democrats’ midterm blowout is making Burnham’s Labour nervous”, https://www.politico.eu/article/uk-labour-andy-burnham-us-midterms-democrats-win/