Sejm przyjął specustawę, która ma chronić właścicieli domów poszkodowanych przez nieuczciwych wykonawców w programie Czyste Powietrze. Nowe przepisy dają możliwość zawieszenia spłaty należności wobec wojewódzkiego funduszu ochrony środowiska, a w przypadku prawomocnego skazania oszusta – umorzenia długu. Według szacunków resortu klimatu problem może dotyczyć nawet 8 tysięcy rodzin.
Głosowanie i dalsze kroki
Za uchwaleniem ustawy opowiedziało się 432 posłów, nikt nie był przeciw, a 9 wstrzymało się od głosu. Teraz dokument trafi pod obrady Senatu. Ustawa nosi pełną nazwę: o pomocy beneficjentom – osobom fizycznym poszkodowanym w związku z realizacją Programu Priorytetowego Czyste Powietrze.
Kto może skorzystać z pomocy
Pomoc przysługuje właścicielom domów jednorodzinnych, którzy podpisali umowę z wojewódzkim funduszem ochrony środowiska i zostali poszkodowani przez firmę prowadzącą inwestycję termomodernizacyjną. Warunkiem jest zgłoszenie sprawy do organów ścigania.
Zawieszenie spłaty następuje z dniem doręczenia wniosku do funduszu, pod warunkiem dołączenia dokumentu potwierdzającego wszczęcie postępowania karnego. Zawieszenie trwa do czasu prawomocnego zakończenia postępowania. Jeśli wykonawca zostanie skazany, odpowiedzialność finansowa poszkodowanego właściciela domu wobec funduszu zostaje wyłączona.
Nowe przepisy obejmują także osoby, które odziedziczyły zobowiązania po beneficjencie programu. Dotyczą one umów o dofinansowanie zawartych między 15 lipca 2022 r. a 28 listopada 2024 r.
Najważniejsze fakty
| Element | Opis |
|---|---|
| Liczba poszkodowanych rodzin | Szacunkowo do 8 tys. |
| Warunek skorzystania z pomocy | Zgłoszenie do organów ścigania |
| Okres obowiązywania nowych przepisów | Umowy z 15 lipca 2022 do 28 listopada 2024 |
| Szacowany koszt wsparcia w ciągu dekady | Ponad 550 mln zł |
Kary dla nieuczciwych wykonawców
Ustawa przewiduje pięcioletni zakaz udziału w programie dla wykonawców skazanych za przestępstwa popełnione na szkodę beneficjentów. To odpowiedź na praktyki firm, które wykorzystywały system prefinansowania i pełnomocnictwa, by przejmować dotacje bez realizacji prac, pozostawiając właścicieli domów z długami.
Dodatkowo fundusze ochrony środowiska zyskają możliwość bezpośredniego dochodzenia roszczeń od oszustów. W ustawie znalazło się też rozwiązanie dotyczące rozłożenia na raty zobowiązania finansowego, które ma uregulować właściciel domu korzystający z programu.
Dlaczego to ważne dla czytelników
Program Czyste Powietrze od lat budzi kontrowersje ze względu na przypadki nadużyć. Właściciele domów, którzy decydowali się na termomodernizację, nierzadko ponosili pełną odpowiedzialność finansową za błędy lub oszustwa wykonawców. Nowe przepisy przenoszą ciężar odpowiedzialności na nieuczciwe firmy i dają poszkodowanym realne narzędzia ochrony.
Dla kogoś, kto planuje lub już przeprowadził termomodernizację w ramach programu, kluczowe jest zgłoszenie wszelkich nieprawidłowości na policję lub do prokuratury – to pierwszy krok do skorzystania z nowych rozwiązań.
Kontekst: reforma programu
Program Czyste Powietrze został wznowiony pod koniec marca 2025 roku po czteromiesięcznej przerwie. Wprowadzono wówczas szereg zmian: dotację można otrzymać tylko na jeden dom, wymagane jest trzyletnie prawo własności, a przy prefinansowaniu obowiązkowy jest udział operatora. Nowością jest też audyt energetyczny przed termomodernizacją i świadectwo charakterystyki energetycznej po jej zakończeniu.
Nowa odsłona programu finansowana jest z Funduszu Modernizacyjnego, nad którym pieczę sprawuje Europejski Bank Inwestycyjny. Zapowiadana jest kolejna, głębsza reforma, która będzie wymagać zgody EBI.
Źródło: Interia Biznes – https://biznes.interia.pl/finanse/news-sejm-zdecydowal-w-sprawie-czystego-powietrza-poszkodowani-do,nId,23555640
Źródła i weryfikacja
Materiał przygotowano jako praktyczną notatkę redakcyjną. Przed decyzjami prawnymi, finansowymi lub urzędowymi sprawdzaj dane w źródle pierwotnym.
- Oficjalne źródła i weryfikacja redakcyjna