Thinktank radzi brytyjskiemu kanclerzowi: podnieście podatki klasie średniej, by sfinansować obronność

Brytyjski thinktank Resolution Foundation wezwał kanclerza skarbu Johna Healeya do podniesienia podatków dla przeciętnie zarabiających, jeśli chce sfinansować ambitne plany zwiększenia wydatków na obronność. W nowym raporcie zatytułowanym „Thin End of the Wedge” ekonomiści argumentują, że bez tego trudno będzie zebrać dodatkowe 28 miliardów funtów rocznie potrzebne do osiągnięcia celu 3,5 proc. PKB na obronę do 2035 roku.

Najważniejsze fakty
| Fakt | Szczegóły |
|——|———–|
| Cel wydatków na obronę | 3,5 proc. PKB do 2035 roku, zgodnie z obietnicą Partii Pracy |
| Szacowany koszt roczny | 28 miliardów funtów |
| Obecny klin podatkowy w UK | 32,4 proc. dla samotnej osoby zarabiającej średnią krajową, poniżej średniej OECD i G7 |
| Najbliższy budżet | 28 października 2026 roku, pierwszy budżet Healeya |

Dlaczego to ważne dla polskiego czytelnika

Polska od lat należy do krajów NATO o najwyższych wydatkach na obronność w relacji do PKB. Dyskusja w Wielkiej Brytanii o tym, jak sfinansować zbrojenia, pokazuje, że nawet bogate państwa zachodnie mierzą się z trudnymi wyborami podatkowymi. Dla polskich obserwatorów sceny międzynarodowej to sygnał, że presja na zwiększanie nakładów wojskowych w Europie będzie rosła, a znalezienie pieniędzy w budżecie – bez podwyżek podatków dla klasy średniej – może być niemożliwe.

Klin podatkowy wciąż niski na tle OECD

Raport Resolution Foundation wskazuje, że mimo historycznie dużych podwyżek podatków od czasu dojścia Partii Pracy do władzy w 2024 roku (łącznie 70 miliardów funtów rocznie), brytyjski klin podatkowy – czyli różnica między całkowitym kosztem zatrudnienia a wynagrodzeniem netto pracownika – pozostaje niski w porównaniu z innymi krajami rozwiniętymi.

Jak wyliczyli ekonomiści, podwyżki wprowadzone przez poprzedniczkę Healeya, Rachel Reeves, spowodowały wzrost klina podatkowego o 2,4 punktu procentowego w ubiegłym roku. Był to największy skok wśród wszystkich krajów OECD. Mimo to, przy poziomie 32,4 proc. dla samotnej osoby zarabiającej średnią krajową, Wielka Brytania wciąż znajduje się poniżej średniej OECD i G7.

„Żaden inny bogaty kraj OECD nie ma większego państwa i niższego obciążenia przeciętnych pracowników, więc każdy polityk obiecujący jedno i drugie nie jest realistą” – skomentował James Smith, główny ekonomista Resolution Foundation.

Kto zapłaci za obronność

Thinktank sugeruje, że skoro korzyści ze zwiększonych wydatków na obronność będą odczuwalne dla całego społeczeństwa, to i podwyżki podatków powinny być rozłożone szeroko. Oznacza to, że nie wystarczy opodatkować wyłącznie najbogatszych czy firm – konieczne będzie sięgnięcie do kieszeni przeciętnie zarabiających.

Autorzy raportu zwracają uwagę, że klin podatkowy dla osoby zarabiającej medianę wynagrodzenia (około 33 tysiące funtów rocznie w kwietniu 2025 roku) jest wciąż niższy niż przed globalnym kryzysem finansowym w 2008 roku.

Polityczne ograniczenia i presja budżetowa

Poprzedniczka Healeya, Rachel Reeves, była związana przedwyborczą obietnicą Partii Pracy, by nie podnosić stawek podatku dochodowego, VAT ani składek na ubezpieczenie społeczne pracowników. Tego zobowiązania trzyma się również premier Andy Burnham.

Healey, który w czerwcu zrezygnował z funkcji ministra obrony w rządzie Keira Starmera, protestując przeciwko niedostatecznemu finansowaniu armii, teraz jako kanclerz będzie musiał znaleźć pieniądze. Jego pierwszy budżet zaplanowano na 28 października 2026 roku.

W krótkim terminie Healey musi znaleźć około 1,4 miliarda funtów rocznie przez najbliższe trzy lata na sfinansowanie planu inwestycyjnego Starmera w obronność – tego samego, który wcześniej krytykował jako niewystarczający.

Dodatkowa presja na budżet

Poza wydatkami na obronę rząd Burnhama mierzy się z rosnącymi oczekiwaniami, by pomóc gospodarstwom domowym w obliczu rosnących rachunków za energię nadchodzącą zimą oraz wzmocnić programy wsparcia dla bezrobotnej młodzieży.

Raport Resolution Foundation wyraźnie wskazuje, że bez podwyżek podatków dla klasy średniej realizacja ambitnych celów obronnych może okazać się niemożliwa. Decyzja, czy kanclerz zdecyduje się na ten politycznie trudny krok, będzie kluczowym testem dla jego budżetu w październiku.

Źródło: The Guardian, „Fund defence spending from tax rise on middle earners, thinktank tells Healey”, https://www.theguardian.com/politics/2026/sep/02/fund-defence-spending-from-tax-rise-on-middle-earners-thinktank-tells-healey

Datos clave