Wiktoriański rząd potajemnie podniósł ceny biletów komunikacji miejskiej, by sfinansować kontrowersyjną linię kolejową SRL

Rząd stanowy Wiktorii w Australii przez półtora roku nie informował mieszkańców o ukrytej podwyżce cen biletów komunikacji miejskiej, która służy finansowaniu budowy wartej miliardy dolarów linii Suburban Rail Loop (SRL). Mechanizm ujawnił audytor generalny stanu w raporcie przedstawionym w parlamencie w środę.

Od 1 stycznia 2025 roku na wszystkie bilety komunikacji miejskiej w Melbourne i regionalnej Wiktorii nakładany jest coroczny dodatkowy 1-procentowy wzrost cen, niezależny od standardowej waloryzacji o inflację. Audytor generalny podkreśla, że rząd i operator Transport Victoria nie poinformowali o tym pasażerów w żadnym publicznym komunikacie dotyczącym podwyżek na lata 2025 i 2026.

Plan zakłada, że 60 proc. dochodów z tej opłaty, szacowanych na 4,8 mld dolarów australijskich w wartości bieżącej netto do 2062 roku, trafi na finansowanie pierwszego etapu SRL, czyli 26-kilometrowego odcinka tuneli od Cheltenham do Box Hill (SRL East). Według audytora opłata ta stanowi największe źródło przychodów w ramach tzw. metod pozyskiwania wartości (value capture), które mają pokryć połowę kosztów projektu.

Najważniejsze fakty

Brak przejrzystości i ryzyko opóźnień

Audytor generalny w swoim raporcie ostro skrytykował brak transparentności w finansowaniu projektu. Stwierdził, że plan pokrycia kosztów SRL East – zakładający po 11,5 mld dolarów ze strony rządu federalnego i stanowego oraz kolejne 11,5 mld dolarów z metod pozyskiwania wartości – „nie jest przejrzysty, a część źródeł finansowania jest niepewna”.

Rząd ogłosił w grudniu 2024 roku pięć metod pozyskiwania wartości: wykorzystanie istniejących wpływów z podatku od nieruchomości i podatku od niezrealizowanych zysków kapitałowych w dzielnicach SRL East, opłaty od deweloperów, dochody z państwowego rozwoju nieruchomości oraz opłatę parkingową. Nie wspomniał jednak o ukrytej podwyżce biletów, co audytor uznał za istotne pominięcie.

Dodatkowo raport ujawnia, że projekt już teraz boryka się z poważnymi opóźnieniami – wczesne prace budowlane są opóźnione nawet o sześć miesięcy, a kontrakty na budowę stacji wciąż nie zostały przyznane. Zdaniem audytora, na podstawie dostępnych dowodów, „bardziej prawdopodobne niż nie” jest, że koszty SRL East przekroczą publicznie podaną górną granicę 34,5 mld dolarów.

Kontrowersyjny megaprojekt

Suburban Rail Loop, ogłoszony w 2018 roku przez byłego premiera Daniela Andrewsa, to jedna z największych inwestycji infrastrukturalnych w historii Australii. 90-kilometrowa pętla ma połączyć Cheltenham na południowym wschodzie Melbourne z Werribee na zachodzie, przechodząc przez lotnisko w Melbourne. Całkowity koszt budowy całej pętli szacowano początkowo na 50 mld dolarów.

Nowy premier stanu Ben Carroll 25 sierpnia 2026 roku podał koszt pierwszego etapu na 33,3 mld dolarów. Jednak analiza Biura Budżetowego Parlamentu z 2024 roku wskazuje, że budowa SRL East i drugiego etapu (SRL North) może kosztować łącznie 96,4 mld dolarów, a koszty operacyjne przez 50 lat wyniosą dodatkowe 120,2 mld dolarów.

Dlaczego to ważne dla czytelników Praca Gazeta

Sprawa dotyczy bezpośrednio portfeli milionów pasażerów korzystających z transportu publicznego. Ukryta podwyżka oznacza, że mieszkańcy Melbourne i Wiktorii płacą więcej za bilety, nie mając pełnej wiedzy o przeznaczeniu tych środków. Brak transparentności w finansowaniu tak dużego projektu budzi obawy o kontrolę nad wydatkami publicznymi i realne koszty, które mogą jeszcze wzrosnąć. Dla osób planujących przeprowadzkę do Australii lub już tam pracujących, informacja ta jest istotna przy ocenie kosztów życia i jakości usług publicznych.

Źródło: The Guardian World – https://www.theguardian.com/australia-news/2026/aug/26/victoria-suburban-rail-loop-srl-public-transport-fare-levy-increase