Ministerstwo Finansów opublikowało projekt zmian w ustawach o PIT i CIT, który modyfikuje zasady opodatkowania fundacji rodzinnych. Eksperci oceniają, że choć resort nie zdecydował się na radykalną przebudowę systemu, proponowane regulacje będą mieć istotne konsekwencje dla wielu rodzin.
Projekt podwyższa stawkę podatku CIT płaconego przez fundację z 15 do 19 proc., ale jednocześnie rozszerza krąg beneficjentów zwolnionych z PIT. Zmiany mają wejść w życie 1 stycznia 2027 roku.
Najważniejsze fakty
| Element | Obecny stan | Projektowane zmiany |
|---|---|---|
| Stawka CIT fundacji od wypłat dla beneficjentów | 15 proc. | 19 proc. |
| Zakres zwolnienia z PIT dla rodziny fundatora | Fundator, małżonek, zstępni, wstępni, rodzeństwo | Dodatkowo zstępni rodzeństwa (bratankowie, siostrzeńcy i ich dzieci) |
| Moment wejścia w życie | – | 1 stycznia 2027 r. |
Wyższy CIT, ale bez rewolucji systemowej
Projekt nie wprowadza skomplikowanego, wieloetapowego modelu opodatkowania, który w czerwcu 2026 roku zaproponowało Ministerstwo Rozwoju w przeglądzie przepisów o fundacji rodzinnej. Resort finansów wybrał ewolucję – podwyższenie stawki podstawowej z 15 do 19 proc.
Jak wskazuje w swojej analizie Anna Turska-Tomczykowska, podwyżka dotyczy CIT płaconego przez fundację, a nie PIT beneficjenta. Osoby z najbliższej rodziny fundatora nadal będą mogły korzystać ze zwolnienia z podatku dochodowego, ale sama fundacja zapłaci wyższy podatek od przekazywanych im świadczeń.
Dla fundatora i jego małżonka oznacza to wzrost łącznego obciążenia o cztery punkty procentowe. Ekspertka zwraca uwagę, że stawka 19 proc. zbliża opodatkowanie dystrybucji z fundacji do standardowej stawki dla dochodów kapitałowych. Podkreśla jednak, że fundacja rodzinna nie jest jedynie portfelem inwestycyjnym – służy przede wszystkim wielopokoleniowej sukcesji i ochronie majątku przed rozdrobnieniem.
Korzystna zmiana dla rodzeństwa i kuzynów
Najbardziej znaczącą – i pozytywnie ocenianą przez ekspertów – zmianą jest rozszerzenie definicji członka rodziny fundatora w ustawie o PIT. Projekt włącza do niej zstępnych rodzeństwa, czyli bratanków, bratanice, siostrzeńców i siostrzenice, a także ich dzieci.
Dotychczasowy model podatkowy faworyzował sytuację, w której firmę zakładał jeden przedsiębiorca i przekazywał ją swoim dzieciom. W praktyce polskiego biznesu bardzo częste są jednak struktury wielogałęziowe – na przykład firma założona przez dwóch braci, której właścicielami w kolejnym pokoleniu zostają kuzyni.
Jak zauważa autorka opinii, wcześniejsze przepisy mogły systemowo motywować członków jednej rodziny do zakładania kilku osobnych fundacji, zamiast konsolidowania kapitału w jednej strukturze. Nowe regulacje mają to zmienić.
Mechanizm proporcji pozostaje wyzwaniem
Mimo rozszerzenia zwolnienia, projekt zachowuje mechanizm proporcji wynikający ze spisu mienia. Oznacza to, że w przypadku fundacji utworzonej przez kilku fundatorów zakres zwolnienia konkretnego beneficjenta nadal będzie wymagał szczegółowej analizy w odniesieniu do relacji z poszczególnymi fundatorami.
Ekspertka podkreśla, że problem fundacji wielofundatorowych nie został całkowicie rozwiązany. Dla rodzin, w których własność i zarządzanie rozkładają się na kilka gałęzi, konieczne może być prowadzenie skomplikowanej dokumentacji podatkowej.
Co to oznacza dla czytelników?
Zmiany dotkną przede wszystkim rodziny, które już założyły fundację rodzinną lub planują to zrobić przed 2027 rokiem. Decyzje podjęte przed wejściem w życie nowych przepisów – szczególnie dotyczące struktury własności i spisu mienia – mogą wpływać na sytuację podatkową przez wiele lat.
Eksperci radzą, aby przed końcem 2026 roku dokładnie przeanalizować, kto ma być beneficjentem fundacji i w jaki sposób majątek jest do niej wnoszony. W przypadku rodzin wielogałęziowych nowe przepisy mogą okazać się korzystne, ale wymagają dostosowania dokumentacji.
Źródło: Business Insider Polska – „Fundacja rodzinna. Trzeba rozróżnić budowanie kapitału od korzyści podatkowych [OPINIA]” – https://businessinsider.com.pl/prawo/podatki/fundacja-rodzinna-ewolucja-zamiast-rewolucji-jakie-konsekwencje-dla-rodzin/3hy67c4
Źródła i weryfikacja
Materiał przygotowano jako praktyczną notatkę redakcyjną. Przed decyzjami prawnymi, finansowymi lub urzędowymi sprawdzaj dane w źródle pierwotnym.
- Oficjalne źródła i weryfikacja redakcyjna