Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) ostrzega, że utrzymujące się w Europie fale upałów nie tylko uciążliwe, ale także realnie zwiększają ryzyko zachorowania na choroby zakaźne. Dłuższe i cieplejsze lata stwarzają dogodne warunki dla rozwoju bakterii i rozprzestrzeniania się wektorów chorób. ECDC apeluje o ścisłą współpracę między krajami i sektorami, by skutecznie przewidywać zagrożenia oraz reagować.
Najważniejsze fakty
| Obszar zagrożenia | Główne czynniki ryzyka | Dotknięte regiony |
|---|---|---|
| Choroby przenoszone przez żywność | Przyspieszony wzrost bakterii w ciepłych warunkach | Cała Europa |
| Wibrioza (zakażenie Vibrio) | Ciepłe, słonawe wody przybrzeżne | Bałtyk, ujścia rzek |
| Choroby przenoszone przez komary | Inwazyjne gatunki komarów w nowych regionach | Europa Środkowa i Południowa |
| Choroby przenoszone przez kleszcze | Wydłużony sezon aktywności kleszczy | Większość obszarów Europy |
Czego dotyczą ostrzeżenia ECDC?
Fala upałów, która od kilku tygodni utrzymuje się nad znaczną częścią Europy, to nie tylko kwestia komfortu termicznego. ECDC zwraca uwagę, że to właśnie stale podwyższone temperatury, utrzymujące się przez długi czas, stwarzają warunki sprzyjające namnażaniu się patogenów. Wśród najważniejszych obszarów ryzyka wymieniono cztery grupy chorób.
Choroby przenoszone przez żywność to jeden z najczęstszych letnich problemów zdrowotnych. W wyższych temperaturach bakterie rozwijają się szybciej, zwłaszcza w produktach przechowywanych poza lodówką. W Polsce dotyczy to zarówno żywności kupowanej na placach targowych, jak i dań przygotowywanych na grilla czy spożywanych na piknikach.
Wibrioza wywołana przez bakterie Vibrio to zagrożenie szczególnie istotne dla regionu Morza Bałtyckiego. Bakterie te rozwijają się w ciepłej, słonawej wodzie, zwłaszcza w zamkniętych zatokach i ujściach rzek. ECDC udostępniło zaktualizowaną interaktywną wizualizację, która pozwala przewidywać, gdzie ryzyko zakażenia może być największe.
Komary przenoszące dengę, chikungunyę czy wirus Zachodniego Nilu rozszerzają swój zasięg. Dłuższe i cieplejsze sezony sprawiają, że inwazyjne gatunki komarów pojawiają się w regionach Europy, gdzie wcześniej ich nie było. W Polsce problem ten dotyczy głównie południowych i zachodnich regionów.
Kleszcze i związane z nimi borelioza oraz kleszczowe zapalenie mózgu (KZM) stają się zagrożeniem przez dłuższą część roku. Łagodniejsze wiosny i jesienie wydłużają okres aktywności tych pajęczaków. W Polsce sezon na kleszcze trwa już praktycznie od marca do listopada.
Dlaczego to ważne dla pracowników i mieszkańców?
Dla osób pracujących na zewnątrz – w rolnictwie, budownictwie, ogrodnictwie czy turystyce – wzrost ryzyka chorób zakaźnych przekłada się bezpośrednio na bezpieczeństwo pracy. Pracodawcy i służby BHP powinni uwzględniać te zagrożenia w ocenie ryzyka zawodowego, zwłaszcza w sezonie letnim. Dłuższa ekspozycja na słońce i ciepło sprzyja nie tylko przegrzaniu, ale także kontaktowi z wektorami chorób.
Dla mieszkańców regionów nadbałtyckich wibrioza staje się realnym zagrożeniem podczas kąpieli w ciepłej wodzie. Osoby z otwartymi ranami lub obniżoną odpornością powinny zachować szczególną ostrożność.
Polska na tle Europy
ECDC regularnie ocenia gotowość krajów członkowskich na zagrożenia zdrowia publicznego związane z klimatem. Z najnowszych raportów wynika, że około połowa państw UE ma krajowy plan adaptacji do zmian klimatu. W Polsce taki plan istnieje, ale wciąż trwają prace nad wdrożeniem konkretnych działań w sektorze ochrony zdrowia.
Eksperci podkreślają, że niezbędne jest podejście One Health łączące zdrowie ludzi, zwierząt i środowiska. Współpraca między służbami sanitarnymi, weterynaryjnymi i środowiskowymi ma kluczowe znaczenie dla wczesnego wykrywania i powstrzymywania ognisk chorób.
Co możesz zrobić?
ECDC opublikowało praktyczny przewodnik na bezpieczne lato. Obejmuje on zalecenia dotyczące przechowywania żywności, ochrony przed komarami i kleszczami oraz kąpieli w otwartych wodach. Warto sprawdzać lokalne ostrzeżenia sanitarno-epidemiologiczne przed wyjazdem nad Bałtyk lub w regiony, gdzie pojawiły się ogniska chorób przenoszonych przez komary.
Źródło: European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC), „As sustained heatwaves increase the risk of infectious diseases across Europe, ECDC scales up action and calls for cooperation”, https://www.ecdc.europa.eu/en/news-events/sustained-heatwaves-increase-risk-infectious-diseases-across-europe-ecdc-scales-action
Źródła i weryfikacja
Materiał przygotowano jako praktyczną notatkę redakcyjną. Przed decyzjami prawnymi, finansowymi lub urzędowymi sprawdzaj dane w źródle pierwotnym.
- Oficjalne źródła i weryfikacja redakcyjna