W czwartek 23 lipca Prokuratura Regionalna w Gdańsku i policyjne Archiwum X ogłosiły przełom w sprawie, która od 15 lat wstrząsała mieszkańcami Trójmiasta. 37-letni Michał S. został zatrzymany i usłyszał zarzut zabójstwa połączonego ze zgwałceniem 13-letniej Izy Strzałkowskiej. Do zbrodni doszło 23 sierpnia 2011 r. w Gdyni, nieopodal domu dziewczynki.
Za sukcesem śledczych stoi praca naukowców z Pracowni Genetyki Sądowej Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego. To właśnie w ich laboratorium od lat przechowywano materiał biologiczny zabójcy, a badacze po raz pierwszy w Polsce zastosowali nowoczesne metody analizy DNA, które pozwoliły wytypować sprawcę po półtorej dekadzie.
Najważniejsze fakty
| Element | Opis |
|---|---|
| Ofiara | 13-letnia Iza Strzałkowska, zamordowana 23 sierpnia 2011 r. w Gdyni podczas powrotu do domu |
| Podejrzany | Michał S., 37 lat, w chwili zbrodni miał 22 lata, mieszkał w pobliżu ofiary, niekarany, żonaty, ojciec dwojga dzieci |
| Metoda przełomu | Nowoczesna genetyka sądowa – technika PCR i genetyka genealogiczna, wdrożone przez Gdański Uniwersytet Medyczny |
| Skuteczność archiwum | Pracownia Genetyki Sądowej GUMed przechowuje próbki biologiczne od 1995 r., co pozwoliło wrócić do sprawy po latach |
Tragedia sprzed 15 lat i wieloletnie poszukiwania sprawcy
Iza Strzałkowska wracała do domu po odprowadzeniu koleżanki na przystanek autobusowy. Do ataku doszło kilkadziesiąt metrów od jej miejsca zamieszkania. Ciało dziewczynki znalazła matka, która wraz z mężem próbowała reanimować córkę – bez skutku.
Mimo zabezpieczenia śladów biologicznych na miejscu zbrodni, przez 15 lat nie udało się wytypować sprawcy. Podejrzany nie był wcześniej karany ani notowany przez policję, co utrudniało identyfikację. Matka Izy zmarła w 2021 r., nie doczekawszy zatrzymania zabójcy swojego dziecka.
Rola Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego
Kluczowym elementem układanki okazało się archiwum Pracowni Genetyki Sądowej w Katedrze i Zakładzie Medycyny Sądowej GUMed. Laboratorium od 1995 r. systematycznie gromadzi i przechowuje w specjalnych warunkach materiał biologiczny zabezpieczany na potrzeby postępowań karnych. Archiwizacja odbywa się nieodpłatnie, z myślą o przyszłych możliwościach badawczych.
– Rozwój nauki sprawia, że materiały, których nie dało się skutecznie zbadać kilkanaście czy kilkadziesiąt lat temu, dziś mogą dostarczyć nowych informacji. Dlatego od lat przechowujemy próbki biologiczne, wierząc, że postęp technologiczny pozwoli wrócić do nierozwiązanych spraw – wyjaśnia prof. Ryszard Pawłowski, kierownik Pracowni Genetyki Sądowej GUMed, cytowany przez „Fakt”.
Nowatorskie metody – PCR i genetyka genealogiczna
Gdański Uniwersytet Medyczny jako pierwszy w Polsce wdrożył w 1992 r. metodę PCR (reakcji łańcuchowej polimerazy) do identyfikacji śladów biologicznych i osób. Ta technologia zrewolucjonizowała genetykę sądową, umożliwiając wielokrotne powielanie nawet śladowych ilości DNA. Dzięki temu możliwe stało się uzyskanie wiarygodnego profilu genetycznego z próbek, które jeszcze kilkadziesiąt lat temu były zbyt małe lub zbyt zniszczone do analizy.
W sprawie Izy Strzałkowskiej naukowcy sięgnęli również po zaawansowane sekwencjonowanie DNA mitochondrialnego oraz genetykę genealogiczną. Badania te znajdują zastosowanie w przypadkach, gdy materiał nie zawiera DNA jądrowego – na przykład w trzonach włosów czy silnie zdegradowanych próbkach biologicznych.
– Byliśmy pierwszym laboratorium w Polsce, które uruchomiło badania z wykorzystaniem techniki PCR. Dzięki temu od ponad 30 lat rozwijamy kompetencje i wdrażamy kolejne innowacyjne metody analizy DNA. Mamy znakomity, doświadczony zespół i jedno z najlepiej wyposażonych laboratoriów genetyki sądowej w kraju – dodaje prof. Pawłowski.
Kim jest podejrzany?
Michał S. w chwili zbrodni miał 22 lata i mieszkał w pobliżu miejsca zamieszkania Izy i jej rodziny. Sprawca nie był wcześniej karany ani notowany przez policję, co – jak podkreślają śledczy – znacząco utrudniało jego identyfikację. Obecnie jest żonaty, pracuje, prowadzi ustabilizowany tryb życia i jest ojcem dwójki dzieci w wieku przedszkolnym.
Jak poinformował „Fakt” prok. Mariusz Marciniak, rzecznik Prokuratury Regionalnej w Gdańsku, podejrzany przyznał się do winy, a wyniki badań DNA potwierdzają jego sprawstwo. Sprawa trafi teraz do sądu, gdzie Michałowi S. grozi dożywocie.
Co to oznacza dla podobnych spraw w przyszłości
Przełom w sprawie Izy Strzałkowskiej pokazuje, jak kluczowe jest długoterminowe archiwizowanie materiału biologicznego i systematyczne wdrażanie nowych technologii badawczych. W Pracowni Genetyki Sądowej GUMed przechowywane są tysiące próbek zabezpieczonych w toku postępowań karnych. Każda z nich – wraz z rozwojem nauki – może w przyszłości dostarczyć nowych informacji.
Badania prowadzone w laboratorium znajdują zastosowanie nie tylko w sprawach karnych, ale także w identyfikacji osób, badaniach pokrewieństwa, projektach naukowych oraz kształceniu przyszłych specjalistów z zakresu medycyny sądowej i genetyki. Dla polskiego wymiaru sprawiedliwości i społeczeństwa oznacza to realną szansę na zamknięcie kolejnych nierozwiązanych spraw.
Źródło: Fakt, „W tych murach doszło do przełomu w sprawie zabójstwa Izy sprzed 15 lat. Pierwszy taki przypadek w Polsce”, https://www.fakt.pl/wydarzenia/gdansk-przelom-w-sprawie-izy-strzalkowskiej-nowoczesna-genetyka-pomogla-zlapac/m2665wq
Źródła i weryfikacja
Materiał przygotowano jako praktyczną notatkę redakcyjną. Przed decyzjami prawnymi, finansowymi lub urzędowymi sprawdzaj dane w źródle pierwotnym.
- Oficjalne źródła i weryfikacja redakcyjna