Zmarła Wally Funk, pionierka lotnictwa i najstarsza kobieta w kosmosie

Wally Funk, pionierka lotnictwa, której przez lata odmawiano możliwości zostania astronautką NASA, a która w 2021 roku w wieku 82 lat stała się najstarszą kobietą, która odbyła podróż w kosmos, zmarła w środę wieczorem w swoim mieszkaniu w domu opieki w Grapevine w Teksasie. Miała 87 lat. Informację o jej śmierci potwierdziła bliska przyjaciółka i radna miasta, Duff O’Dell.

Niezłomna pasja do latania

Urodzona 1 lutego 1939 roku, Wally Funk poświęciła ponad siedem dekad lotnictwu, stając się jedną z najbardziej utalentowanych pilotek na świecie. Jej kariera była naznaczona determinacją i przełamywaniem barier. Uzyskała licencję pilota w Stephens College, a następnie studiowała edukację na Oklahoma State University, głównie ze względu na działający tam zespół lotniczy „Flying Aggies”. Jak sama wspominała w 2019 roku, „jako Flying Aggie, potrafiłam wykonywać wszystkie manewry tak samo dobrze jak chłopcy, jeśli nie lepiej”. Następnie została instruktorką lotnictwa – jedyną kobietą – w amerykańskiej bazie wojskowej.

Program Mercury 13 i odrzucone marzenia

W 1961 roku Funk zgłosiła się do programu „Kobiety w Kosmosie” NASA, prywatnie finansowanej inicjatywy mającej na celu sprawdzenie, czy najlepsze amerykańskie pilotki mogą zostać astronautkami. Trzynaście kobiet, znanych jako Mercury 13, przeszło te same rygorystyczne testy fizyczne i psychologiczne co męski korpus astronautów NASA. Funk była najmłodszą kobietą, która ukończyła program, a jak sama mówiła, „zrobiła to lepiej i szybciej niż którykolwiek z mężczyzn”. W jednym z testów spędziła nawet 10 godzin i 35 minut w zbiorniku deprywacji sensorycznej, przewyższając słynnego astronautę Johna Glenna.

Niestety, program, który nie był oficjalnie zatwierdzony przez NASA, został odwołany z powodu wątpliwości, czy kobiety powinny brać w nim udział. John Glenn stwierdził wówczas, że włączenie kobiet do programu kosmicznego „może być niepożądane”. Zamiast tego, siedmiu mężczyzn – „Mercury Seven” – zostało wybranych przez NASA na pierwszych astronautów. Funk wielokrotnie próbowała dostać się do korpusu astronautów NASA, ale odmawiano jej z powodu braku stopnia inżynierskiego. Agencja przyjęła kobiety-astronautki dopiero w 1978 roku, kiedy Funk miała 39 lat.

Najważniejsze fakty

Spełnienie marzeń w podeszłym wieku

Mimo niepowodzeń z NASA, Wally Funk nie zaprzestała latania. Prowadziła szkołę lotniczą, była pierwszą kobietą inspektorką Federalnej Administracji Lotnictwa oraz National Transportation Safety Board. Przepracowała ponad 19 600 godzin lotu i nauczyła latać ponad 3000 osób. W 2020 roku w swoich wspomnieniach napisała: „Lotnictwo było całym moim życiem. Jem je i oddycham nim”.

W 2021 roku, w wieku 82 lat, w końcu spełniła swoje marzenie o locie w kosmos na pokładzie rakiety Blue Origin, należącej do założyciela Amazona Jeffa Bezosa. W tym czasie była najstarszą osobą, która poleciała w kosmos, choć rekord ten został później pobity. Pozostaje jednak najstarszą kobietą, która tego dokonała. Bezos wybrał Funk jako „honorowego gościa” do lotu, który trwał 11 minut. „Czekałam długo, żeby w końcu tam dotrzeć, i odbyłam wiele szkoleń dla astronautów na całym świecie – w Rosji, Ameryce – i zawsze potrafiłam pokonać mężczyzn w tym, co robili, ponieważ zawsze byłam silniejsza i zawsze robiłam wszystko sama” – powiedziała Funk na konferencji prasowej po locie.

Dziedzictwo i inspiracja

Niezachwiana determinacja Wally Funk udowadnia, że marzenia nie mają daty ważności. Jej odwaga, odporność i przełomowe osiągnięcia nadal inspirują młodych ludzi – zwłaszcza dziewczęta – do podążania karierą w nauce, lotnictwie i eksploracji kosmosu. Administracja NASA oraz lokalne władze Grapevine podkreślają jej niezwykły wkład i inspirujący duch.

Źródło: The Guardian World (https://www.theguardian.com/us-news/2026/jul/09/wally-funk-astronaut-dies)