Podatek dla miliarderów w Kalifornii trafi pod głosowanie w listopadzie

Kalifornijscy wyborcy zdecydują w listopadzie, czy miliarderzy powinni zapłacić jednorazowy podatek w wysokości 5% od swojego majątku. Termin, do którego zwolennicy tej inicjatywy mogli wycofać środek, upłynął w czwartek, co oznacza, że propozycja trafi na kartę do głosowania.

Inicjatywa ta, znana jako „podatek dla miliarderów”, jest jedną z najbardziej widocznych propozycji w Stanach Zjednoczonych w tym roku, mającą na celu zmniejszenie rosnących nierówności majątkowych. Spodziewane jest, że będzie to jedna z najbardziej kontrowersyjnych inicjatyw w stanie, która już skłoniła potentatów technologicznych do zainwestowania milionów dolarów w próby jej zablokowania.

Kluczowe fakty

Oficjalni przedstawiciele stanu ogłosili w ubiegłym tygodniu, że ustawa o podatku dla miliarderów w Kalifornii zebrała wystarczającą liczbę podpisów, aby zakwalifikować się do głosowania. Proces wyborczy dawał koalicji popierającej podatek czas do czwartku do godziny 17:00 na podjęcie decyzji o kontynuacji. Negocjacje prowadzone w tym tygodniu między związkami zawodowymi stojącymi za tą inicjatywą a gubernatorem Gavinem Newsomem nie doprowadziły do porozumienia przed upływem terminu. Sekretarz stanu Kalifornii potwierdził następnie, że propozycja podatkowa zostanie poddana pod głosowanie.

Najważniejsze fakty:
| Data głosowania | Listopad 2026 |
| Stawka podatku | 5% (jednorazowy) |
| Cel | Zmniejszenie nierówności majątkowych, finansowanie opieki zdrowotnej, edukacji, programów pomocy żywnościowej |

Argumenty za i przeciw

Propozycja ta została wysunięta przez Service Employees International Union-United Healthcare Workers West (SEIU-UHW), który argumentuje, że środki z podatku miałyby zasilić programy opieki zdrowotnej, edukacji i pomocy żywnościowej w stanie. Zwolennicy zebrali ponad 1,55 miliona podpisów do kwietnia, co stanowi ponad dwukrotność wymogu kwalifikacyjnego, co według organizatorów świadczy o popularności pomysłu.

Z drugiej strony, gubernator Newsom oraz grupy wspierane przez miliarderów sprzeciwiające się podatkowi twierdzą, że odstraszy on firmy z Kalifornii i zaszkodzi gospodarce. Elity z Doliny Krzemowej intensywnie lobbowały przeciwko propozycji. Bogaci potentaci technologiczni, w tym współzałożyciel Palantir Peter Thiel, miliarder z branży kryptowalut Chris Larsen i współzałożyciel Google Sergey Brin, finansowali grupy opozycyjne, takie jak California Business Roundtable. Sam Brin wydał dziesiątki milionów od stycznia, aby zablokować tę inicjatywę, podczas gdy jego współzałożyciel Larry Page podjął kroki w celu zerwania więzi ze stanem.

Podziały i sprzeciw

Przeciwnicy podatku podjęli również własne inicjatywy, aby osłabić jego skutki. Grupa Building a Better California zgłosiła inicjatywę, która również zebrała wystarczającą liczbę podpisów, aby zakwalifikować się do głosowania, mającą na celu zakazanie nowych podatków od oszczędności emerytalnych, indywidualnie posiadanych aktywów i innych form oszczędności osobistych. Brin przekazał 82 miliony dolarów na rzecz tej grupy.

Chociaż miliarderzy w dużej mierze finansowali komitety walczące z podatkiem, inicjatywa spotkała się również z krytyką ze strony kilku prominentnych związków zawodowych, które dołączyły do koalicji, aby się jej sprzeciwić. California Teachers Association i State Building and Construction Trades Council of California to związki, które wystąpiły przeciwko podatkowi, twierdząc, że nie zapewni on zrównoważonego źródła finansowania. Podziały w związkach zawodowych mogą stać się bardziej ostre, gdy propozycja trafi pod głosowanie powszechne. Organizacje medyczne, takie jak California Medical Association i Planned Parenthood Affiliates of California, również dołączyły do koalicji sprzeciwiającej się podatkowi.

Kalifornia, z około 200 miliarderami, ma ich więcej niż jakikolwiek inny stan. Wielu z nich działa w branży technologicznej i zwiększyło swoje fortuny dzięki boomowi na sztuczną inteligencję. Brin zwiększył swoją wartość netto o prawie 100 miliardów dolarów w ciągu ostatniego roku i jest obecnie trzecim najbogatszym człowiekiem na świecie z około 258,9 miliarda dolarów. Page jest o jedno miejsce wyżej na liście i ma około 280 miliardów dolarów.

Dla polskich czytelników, obserwowanie debaty w Kalifornii może dostarczyć wglądu w globalne tendencje dotyczące opodatkowania najbogatszych i walki z nierównościami społecznymi. Wynik listopadowego głosowania może stanowić precedens lub inspirację dla podobnych dyskusji w innych krajach, w tym w Polsce, gdzie również toczy się debata na temat sprawiedliwości podatkowej i roli państwa w redystrybucji majątku.

Źródło: The Guardian World (https://www.theguardian.com/technology/2026/jun/25/california-billionaire-tax-ballot)

Datos clave