Kalifornia zagłosuje nad podatkiem dla miliarderów: co trzeba wiedzieć

Mieszkańcy Kalifornii zdecydują w listopadzie o wprowadzeniu kontrowersyjnego podatku w wysokości 5% od majątku miliarderów. Inicjatywa ta, która zyskała poparcie progresywnych polityków i związków zawodowych, spotyka się z zaciętym sprzeciwem ze strony gubernatora Gavina Newsoma oraz najbogatszych mieszkańców stanu, zwłaszcza potentatów z Doliny Krzemowej. Po zebraniu ponad dwukrotnie większej liczby podpisów niż wymagano, propozycja została oficjalnie zatwierdzona do umieszczenia na karcie do głosowania.

Tło i cel propozycji

Propozycja, znana jako California Billionaire Tax Act, zakłada jednorazowy podatek w wysokości 5% od majątku netto każdego mieszkańca Kalifornii, którego wartość przekracza miliard dolarów. Podatek miałby zastosowanie retrospektywnie do wszystkich miliarderów będących rezydentami Kalifornii od 1 stycznia 2026 roku. Inicjatywa jest wspierana głównie przez Service Employees International Union-United Healthcare Workers West (SEIU-UHW), który argumentuje, że środki te są niezbędne do finansowania przeciążonych programów pomocy żywnościowej, edukacji i opieki zdrowotnej w Kalifornii. Chodzi m.in. o ochronę tanich świadczeń zdrowotnych i zapobieganie masowym zamknięciom szpitali i oddziałów ratunkowych, co jest postrzegane jako odpowiedź na federalne cięcia w opiece zdrowotnej.

Silny opór i obawy

Mimo poparcia ze strony niektórych związków zawodowych i polityków, propozycja napotyka na znaczący opór. Gubernator Gavin Newsom jest jednym z najbardziej zagorzałych przeciwników, twierdząc, że takie podatki prowadzą do „wyścigu na dno” i mogą wypędzić miliarderów z Kalifornii, pozbawiając stan dochodów. Odnotowano, że gubernator próbował negocjować z SEIU-UHW w celu wycofania propozycji, jednak nawet obniżenie stawki podatku z 5% do 2% nie zostało przez niego zaakceptowane.

Najwięksi przeciwnicy i ich działania

Największy sprzeciw pochodzi od sektora technologicznego. Miliarderzy z Doliny Krzemowej, tacy jak współzałożyciel Google Sergey Brin i Chris Larsen z branży kryptowalut, przeznaczają dziesiątki milionów dolarów na kampanię przeciwko inicjatywie. Oczekuje się, że wydatki te osiągną bezprecedensowy poziom. W ciągu ostatnich dni, dzięki ich wysiłkom, na listopadowej karcie do głosowania pojawiły się dwie dodatkowe inicjatywy mające na celu przeciwdziałanie podatkowi od majątku. Jedna z nich ma zakazać nowych podatków od indywidualnie posiadanych aktywów i oszczędności oraz uniemożliwić Kalifornii retrospektywne nakładanie podatków. Druga wymagałaby audytów wszelkich programów stanowych finansowanych z inicjatywy wyborczej i zakazywałaby nowych podatków stanowych wprowadzonych po 1 stycznia 2026 roku.

Najważniejsze fakty

Potencjalne skutki i przyszłość

Obecność trzech różnych inicjatyw dotyczących opodatkowania na listopadowej karcie do głosowania może prowadzić do znacznego zamieszania wśród wyborców. Obserwatorzy wyborów przewidują, że Dolina Krzemowa zintensyfikuje swoje wydatki, a najbliższe miesiące będą pełne intensywnych kampanii informacyjnych, obejmujących mailingi, telefony i reklamy dotyczące podatku dla miliarderów. Jak zauważył Francesco Trebbi, profesor polityki publicznej na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley, obecne działania to tylko „kropla w morzu” tego, co ma nadejść.

Dla polskiego czytelnika, szczególnie interesującego się gospodarką i rynkiem pracy, przypadek Kalifornii pokazuje, jak w rozwiniętych gospodarkach próbuje się rozwiązywać problemy społeczne poprzez progresywne opodatkowanie. Debata ta ma również szersze implikacje, gdyż senator Bernie Sanders sugerował, że kalifornijska inicjatywa może utorować drogę dla podobnego podatku na poziomie federalnym w USA.

Źródło: The Guardian World, https://www.theguardian.com/us-news/2026/jun/25/california-billionaire-tax-explainer